Ιμπαρρούρι Ντολόρες, η θρυλική «Πασσιονάρια» ΤΟΥ ΛΕΥΤ. ΗΛΙΑΚΗ

Μια εξέχουσα γυναικεία μορφή του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, ήταν και η Ιμπαρρούρι Ντολόρες, η θρυλική «Πασσιονάρια». Γεννήθηκε το 1895 στην Καλιάρτα, επαρχία Βισκαίας και ήταν κόρη ανθρακωρύχου. Το 1917 προσχώρησε στη σοσιαλιστική οργάνωση της πόλης Σομυρρόστρο, και άρχισε να γράφει στον εργατικό τύπο με το ψευδώνυμο Πασσιονάρια. Μερικά χρόνια αργότερα έγινε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος Ισπανίας που ιδρύθηκε το 1920. Διεύθυνε κομμουνιστικές εφημερίδες και το 1930 έγινε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΙσπανίας και το 1932 μέλος του Πολιτικού του Γραφείου. Στα 1932-1942 ήταν Γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΙσπανίας.
Από το 1931-1933 ήταν ένας από τους αρχισυντάκτες του κεντρικού οργάνου του κόμματος «Μούντο Ομπρέρο». Πιάστηκε και φυλακίστηκε έξι φορές. Κατά τη διάρκεια του 7ου Συνεδρίου της Τρίτης Διεθνούς το 1935 εκλέχτηκε αναπληρωματικό μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής.
Εκλέχτηκε βουλευτής του Ισπανικού κοινοβουλίου το 1936 και αντιπρόεδρος του το 1937.
Ως ηγέτης του ΚΚΙσπανίας διαδραμάτισε ιδιαίτερο ρόλο στη διάρκεια του εθνικο-επαναστατικού αγώνα του Ισπανικού λαού κατά των φασιστών πραξικοπηματιών και των Ιταλών και Γερμανών εισβολέων 1936-39. από το 1939 έζησε στο εξωτερικό ως πολιτικός πρόσφυγας.
Στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου αγωνίστηκε δραστήρια για την ενότητα του Ισπανικού λαού σε κοινό εθνικό μέτωπο για την ανατροπή του δικτάτορα Φράγκο ο οποίος ήθελε να σύρει την Ισπανία στον πόλεμο ως σύμμαχο της φασιστικής Γερμανίας. Ο γυός της Ρουμπέν (1920-1942) ήρωας της Σοβιετικής Ένωσης σκοτώθηκε στη θρυλική μάχη του Στάλιγκραντ πολεμώντας κατά των φασιστικών ορδών.
Το 1942 μετά το θάνατο του Ζ. Ντιάζ η Πασσιονάρια έγινε γενικός Γραμματέας του ΚΚΙσπανίας και το 1954 έκανε την εισηγητική έκθεση στο 5ο Συνέδριο του Κόμματος. Στις ομιλίες της στην ΚΕ του κόμματος οι ομιλίες της είχαν ως θέμα την κατάσταση στην Ισπανία και την τακτική του κόμματος, της ενότητας της εργατικής τάξης και όλων των δημοκρατικών δυνάμεων για την κατάλυση του δικτατορικού καθεστώτος του Φράγκο, την εξασφάλιση της εθνικής ανεξαρτησίας και του εκδημοκρατισμού της Ισπανίας. Στο 6ο συνέδριο του κόμματος (1960) μίλησε για την 40η επέτειο του κόμματος και εκλέχτηκε πρόεδρος του.
Η Ιμπαρρούρι έγραψε πολλά βιβλία και άρθρα. Προέδρευσε της υποεπιτροπής της Κ.Ε. για τη συγγραφή της ιστορίας του κομμουνιστικού κόμματος της Ισπανίας (1960-1961). Το αυτοβιογραφικό της έργο μεταφράστηκε σε αρκετές γλώσσες (ρωσικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά κ.ά). Είναι επίσης ένας από τους συγγραφείς του έργου, ο πόλεμος και η επανάσταση στην Ισπανία του 1936-39.
Η Ιμπαρρούρι υπήρξε από τα ιδρυτικά στελέχη της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών (1945) και διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στο διεθνές δημοκρατικό κίνημα γυναικών. Τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο Λένιν για την εδραίωση της ειρήνης των λαών και της απονεμήθηκαν τα παράσημα Λένιν και άλλα μετάλλια της ΕΣΣΔ.

Το κίνημα του 1909 στο Γουδί (Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΗΛΙΑΚΗ)

Το κίνημα του 1909 στο Γουδί

Του ΛΕΥΤΕΡΗ ΗΛΙΑΚΗ

Στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα το ελληνικό έθνος φυτοζωούσε μέσα στον αποπνιχτικό κλοιό του παλατιού, των τσιφλικάδων και της εμπορομεσιτικής οικονομίας. Το μεγαλύτερο ποσοστό των αγροτών ήταν κολίγοι που περίμεναν μάταια να αποκτήσουν κάποιο κλήρο γης. Η φτώχεια ήταν ο μόνιμος, θλιβερός σύντροφος της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων.
Τα χωριά ζούσαν κάτω από την κηδεμονία μεγαλοϊδιοκτητών και του χωροφύλακα. Ο αναλφαβητισμός οργίαζε και η καθαρεύουσα κατάπνιγε κάποια πνευματική πνοή. Και πάνω απ΄ όλα αυτά ξέσπασε ο πόλεμος του ΄97. Η ταπεινωτική ήττα αποκάλυψε πόσο βαθύ και εκτεταμένο ήταν το εθνικό απόστημα. Η πληρωμή σημαντικής πολεμικής αποζημίωσης στην Τουρκία και ο Διεθνής οικονομικός Έλεγχος που μας επιβλήθηκε από τις μεγάλες δυνάμεις οδήγησαν σε μια νέα καθίζηση τον τόπο. Η φυγή απόμεινε η μόνη σωτηρία για πολλούς και έτσι άρχισε η ομαδική μετανάστευση. Η Αυλή θεωρούσε φέουδο της το στρατό και οι κυβερνήσεις διαδέχονταν η μία την άλλη χωρίς να προσφέρουν στον τόπο τίποτα το νέο ή κάτι το αξιόλογο για τον τόπο. Μεγάλη δυσφορία επικρατούσε και στις τάξεις του Ελληνικού στρατού. Πρώτοι οργανώθηκαν οι υπαξιωματικοί που ίδρυσαν Στρατιωτικό Σύνδεσμό κάτω από την καθοδήγηση του λοχαγού και βουλευτή του Ριζοσπαστικού Κόμματος Γ. Καραϊσκάκη εγγονού του ήρωα του Εικοσιένα. Σε λίγο ανθυπολοχαγοί και υπολοχαγοί ιδρύουν δικό τους Σύνδεσμο και ακολουθούν οι λοχαγοί με το δικό τους Σύνδεσμο. Και οι τρεις σύνδεσμοι αρνήθηκαν να μυήσουν ανώτερούς αξιωματικούς του στρατού που τους θεωρούσαν όργανα της Αυλής.
Σκοπός των στρατιωτικών αυτών συνδέσμων ήταν η αναδιοργάνωση του στρατού με βασική προϋπόθεση την απομάκρυνση των πριγκίπων που τους λογάριαζαν κύριους υπόλογους της κακοδαιμονίας τους. Ιδιαίτερα ανεπιθύμητο θεωρούσαν τον διάδοχο Κων/νο που εξακολουθούσε να διοικεί το στράτευμα με τον ίδιο κύκλο των επιτελικών αξιωματικών που είχαν κατευθύνει τις επιχειρήσεις στον αποτυχημένο πόλεμο του ΄97.
Παρ΄ όλα αυτά και οι τρεις σύνδεσμοι που δημιουργήθηκαν ούτε στιγμή δεν σκέφτηκαν την ανατροπή του πολιτεύματος ή της δυναστείας του Γεωργίου του Α΄. Περιορίζονταν στην αναδιοργάνωση του στρατού και την απαλλαγή του από την ασφυκτική επιρροή του παλατιού. Αντίθετα σημαντικό μέρος του λαού και ιδιαίτερα οι φωτισμένες προσωπικότητες εκείνου του καιρού απέβλεπαν σε πιο ριζικές μεταβολές. Ο δημοσιογράφος Βλάσης Γαβριηλίδης έγραφε στην εφημερίδα του «Ακρόπολη»: «Έχομεν ανάγκη ριζικής επαναστάσεως εναντίο του κοτζαμπασισμού, εναντίο της φαυλοκρατίας, εναντίο της πολιτικής «πέκεη εφέντημ». Σκούπα εναντίο των πάντων. Το πρόγραμμα τούτο βγαίνει από τας ανάγκας μας. από την εθνικήν ψυχήν και τας νόσους της, από την πολιτικήν και τας καταστροφάς της, από τον οικονομικόν μας βίον, από την εθνικήν στρατηγική και τας βλακείας της, από το παθολογικό μουσείου της συναλλαγής και του γενιτσαρικού πανθέου της ολιγαρχικής τυραννίας».
Στον πολιτικό χώρο είχαν δημιουργηθεί διάφορες ομάδες, η σοβαρότερη από τις οποίες ήταν η «Κοινωνιολογική Εταιρία» που ιδρύθηκε το 1908 από επιστήμονες με πρωτοβουλία τον Άλεξ. Παπαναστασίου με μέλη τους Κουτούκη, Πετμέζα, Αραβαντινό, Αλεξ Δελμούζο, Σπ. Μελά κ.ά. Τα ιδανικά τους ξέφευγαν από τα καθιερωμένα τότε πλαίσια. Σε άρθρο που δημοσίευσε ο Άλεξ. Παπαναστασίου στην εφημερίδα «Πατρίς» στις 17 Φλεβάρη 1909 έγραφε μεταξύ των άλλων: «Πολλοί φρονούν ότι ο σοσιαλισμός είναι εχθρός της πατρίδας, όπως θα ιδείτε δεν υπάρχει τίποτα το ψευδέστερον από αυτό. Ο Ελλην σοσιαλιστής, κατά παρόμοιον τρόπον (δηλ. όπως ο Γάλλος, ο Άγγλος κ.τ.λ.) θέλει και ποθεί την απελευθέρωση του Έλληνος ραγιά και την θέλει και την ποθεί βέβαια βαθύτερα από κάθε πατριδο-ρήτορα εθνικόφρονα. Θέλει όμως συγχρόνως και την απελευθέρωσιν και του Βουλγάρου και του Τούρκου ραγιά.
Είχαν βέβαια προηγηθεί οι πρόδρομοι του σοσιαλισμού όπως ο Πλάτων Δρακούλης, με την εφημερίδα «Αρδην», οι, Σταύρος Καλλέργης και Ρόκκος Χοϊδας, με το σοσιαλιστικό Σύλλογο, ο Γ. Σκληρός με τη μελέτη του «το κοινωνικό πρόβλημα», ο Μαρίνος Αντύπας που έβγαζε στην Κεφαλλονιά την εφημερίδα «Αντίστασις», ο Κλεάνθης Τριανταφύλλου με το σατιρικοπολιτικό περιοδικό «Ραμπαγας» και αρκετοί άλλοι όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και σε επαρχιακές πόλεις, Κέρκυρα, Πάτρα, Βόλος, Σύρο, Κεφαλλονιά, Λάρισα κ.ά.
Ο «Ριζοσπαστικός Σύνδεσμος κυκλοφόρησε στις 9 του Φλεβάρη του 1909 το πρώτο φύλλο του εβδομαδιαίου δημοσιογραφικού του οργάνού με τον τίτλο «Ριζοσπάστης». Αμέσως έγινε φανερό, ότι γύρευε βασικές πολιτειακές μεταβολές καθώς πρώτοι αυτοί έριξαν το σύνθημα να συγκληθεί Συντακτική Συνέλευση.
Από όλα όσα εκτέθηκαν παραπάνω γίνεται φανερό πως το έθνος απαιτούσε μια αναδιάρθρωση πνευματική, πολιτική και κοινωνική. Τον εθνικό αυτό πόθο διετύπωσε εξαίρετα ο Γαβριληλίδης, σε άρθρο του στην εφημερίδα Ακρόπολη στις 22 του Μάη του 1909: «Αλλά τώρα εντός του κράτους, υπάρχουν άλλες τάξεις, άλλα στρώματα κοινωνικά, άλλα συμφέροντα, άλλα ιδεώδη, αν θέλετε άλλα ήθη, άλλη ηθική. Ίσως και άλλη μορφή γλώσσας, ακόμη ίσως και άλλης συνείδησις θρησκείας ουσιαστικότερης, χριστιανικοτέρας, ευαγγελιοτέρας, τα οποία όλα αυτά θέλουν να εκτοπίσουν την ολιγαρχία, η οποία διέφθειρε, έφθαρη, εξαντλήθη και αδυνάτισε, δια να ιδούν και αυτές ήλιον, δια να σχηματίσουν άλλο κράτος με άλλο δίκαιον, όχι το γενιτσαρικό ή το δίκαιο των οικοπεδοφάγων, άλλα σύνορα, άλλα οικονομικαί σχέσεις, άλλαι δυνάμεις, άλλες προόδους, άλλας μεταβολάς».
Στη δεύτερη συγκέντρωση της ομάδας των ανθυπολοχαγών και των υπολοχαγών που έγινε πάλι στο σπίτι του Θ. Πάγκαλου υπογράφηκε, γραμμένο με κόκκινο μελάνι σαν επαναστατικό κείμενο, το πρώτο πρωτόκολλο του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Χαρακτηριστικό είναι ότι σ΄ αυτό διατύπωναν την ευχήν η ηγεσία να ανατεθεί στον Ελευθ. Βενιζέλο που, για την αναμέτρησή του με τον Πρίγκιπα Γεώργιο, τον θεώρησαν «φυσικό πρόδρομό τους».
Ως τα τέλη του Μάη 1909 υπόγραψαν το πρωτόκολλο άλλοι σαράντα ανθυπολοχαγοί και υπολοχαγοί.
Παράλληλα οργανώθηκε και η ομάδα των λοχαγών με πρωτεργάτη τον πλοίαρχο Ζυμβρακάκη που σε αυτήν εντάχθηκαν και αξιωματικοί του πολεμικού ναυτικού με επικεφαλής τον υποπλοίαρχο Τυπάλδο. Οι δυο ομάδες ήλθαν σε επαφή και συμφώνησαν σε κοινή σύσκεψη να διατυπωθεί το τελικό πρωτόκολλο του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Η σύσκεψη έγινε τη νύχτα 25-26 Ιούνη στο σπίτι του υπολοχαγού Χρ. Χατζημηχάλη και στην οποία πήραν μέρος 181 αξιωματικοί από το βαθμό του ανθυπολοχαγού ως του ταγματάρχη (απ΄ αυτούς ήταν μόνο τρεις). Στη συζήτηση οι λοχαγοί συμφώνησαν στην απομάκρυνση των πριγκίπων από το στρατό και διαφώνησαν να προσκληθεί ο Βενιζέλος να αναλάβει την ηγεσία του κινήματος. Κοντά στη μια μετά τα μεσάνυχτα ο φρουρός φωνάζει: Ο Φρούραρχος, κι αμέσως μπαίνουν στην αίθουσα ο συνταγματάρχης Σχοινάς και ο υπασπιστής του Ίλαρχος, Μπενεψάλτης. Όλοι κατάλαβαν πως ο τελευταίος πρόδωσε την υπόθεση. Ο Σχοινάς κατηγόρησε το Χατζημηχάλη σαν συνωμότη κι εκείνος απάντησε: πως οι σκοποί των συγκεντρωμένων αξιωματικών ήταν πατριωτικοί και πρόσθεσε: «Σας προσκαλούμε κ. Φρούραρχε να προεδρεύσετε». «Τολμάτε να μου προτείνετε, του λέει ο Σχοινάς να γίνω συνομώτης; Σας θέτω υπό κράτηση. Ακολούθησε πανδαιμόνιο. Μετά την απροσδόκητη αυτή διακοπή εξακολουθεί η συζήτηση και εκλέγεται με ψηφοφορία Διοικητική Επιτροπή του Συνδέσμου από εννιά ανθυπολοχαγούς και υπολοχαγούς και έξι λοχαγούς. Σε διακήρυξη της επιτροπής αναφέρονταν μεταξύ άλλων «θέλουμε την κατάργηση της δουλευτικής φεουδαρχίας η οποία τα δημόσια. Θέλομεν διοίκησιν όχι κλεφτοκοτάδων, λαφυραγωγών του Ταμείου, τυρρανικήν των πολιτών. Θέλομεν τα χρήματα του λαού να μην διαρπάγονται από τας ατίμους συμμορίας των κομμάτων και των αυλών. Θέλομεν άνδρας, θέλωμεν πατριώτας, θέλομεν τιμήν και χαρακτήραν.
Μετά απ΄ αυτά η κυβέρνηση Θεοτόκηδεν μπορούσε να κάνει τίποτα άλλο από το να παραιτηθεί, οπότε ο Βασηλιάς δίνει την πρωθυπουργία στο Δ. Ραλλή, ο οποίος γρήγορα μεταβλήθηκε σε βασιλικότερος του Βασιλέως. Κυκλοφόρησαν μετά δυο προκηρύξεις των υπαξιωματικών και των φοιτητών οι οποίες έκαναν μεγάλη εντύπωση.
Οι αξιωματικοί του Στρατιωτικοί Συνδέσμου αντιλαμβάνονταν την ανάγκη να αποκτήσουν ηγέτη. Για το πρόσωπο υπήρχαν αντιτιθέμενες απόψεις και στο τέλος η αρχηγία δόθηκε στο συνταγματάρχη του πυροβολικού Νικόλαο Ζορμπά, ηλικίας 65 χρόνων. Ήταν μορφωμένος και είχε διοικητικά προσόντα δεν ήταν όμως από τη στόφα που δημιουργούνται οι επαναστατικοί ηγέτες. Μερικοί μάλιστα τον χαρακτήριζαν νερόβραστο επαναστάτη.
Ο Ζορμπάς όταν ανάλαβε την αρχηγία προσπάθησε να βρει κάποια συμβιβαστική λύση και έρχεται σε έμμεση επαφή με την αυλή και την κυβέρνηση. Φυσικό ήταν η προσπάθεια του αυτή να θεωρηθεί απότοκη αδυναμιών στους κόλπους του Συνδέσμου.
Ο Ράλης αντί να συζητήσει τις προτάσεις που του έγιναν αποφασίζει να αποτάξει εννιά από τους πιο αδιάλακτους αξιωματικούς του Συνδέσμου ανάμεσα σ΄ αυτούς και τον ίλαρχο Ζυμβρακάκη, υπολοχαγό Π. Χατζημιχάλη, υπολοχαγό Θ. Πάγκαλο και τον υποπλοίαρχο Τουπάλδο. Ο βασιλιάς υπογράφει αμέσως το σχετικό διάταγμα. Σύγχρονα το υπουργείο Στρατιωτικών μεταθέτει από την Αθήνα σε επαρχιακές φρουρές πλήθος αξιωματικών καθώς και τον συνταγματάρχη Ζορπά που έπρεπε να παρουσιαστεί μέσα σε 48 ώρες στη φρουρά της Λάρισας. Μόλις δημοσιεύτηκαν τα διατάγματα αυτά αποφασίστηκε η οριστική ρήξη για τις 14 με 15 Αυγούστου με τόπο συγκέντρωσης το Γουδί.
Στο μεταξύ ο πρωθυπουργός και όλοι οι υπουργοί συγκεντρώνονται στο υπουργείο των Στρατιωτικών για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.
Το πρωί τις 15 Αυγούστου είχαν συγκεντρωθείς το Γουδί 450 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί όλων των όπλων, 2.650 οπλίτες και ναύτες, 250 ιππείς και 12 πυροβόλα. Καμιά πια δυνατότητα δεν είχε το κατεστημένο να αποτρέψει την εξέγερση.
Ο Ράλλης τότε παίρνει τηλέφωνο το Βασιλιά Γεώργιο του υποβάλλει την παραίτησή του και προτείνει ο σχηματισμός κυβέρνησης να ανατεθεί στον επικεφαλής του επαναστατικού κινήματος. Ο διάδοχος Κων/νός αποκρούει την πρόταση του Ράλλη να δοθεί η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Συνταγματάρχη Ζορμπά. Αποφασίστηκε τότε να δοθεί η εντολή στην Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Εκείνος είχε «ενδοιασμούς και λέει στο Γεώργιο ότι δεν είναι δυνατόν οι επαναστάτες να συνθηκολογήσουν άνευ όρων. Πρέπει να πληροφορηθούμε τα αιτήματά τους. Ο Γεώργιος πολύπειρος σε ελιγμούς καταλαβαίνει πως εκείνη την ώρα το μόνο που είχε σημασία ήταν να σωθεί το στέμμα και του λέει: «Να τα δεχθείτε όλα κ. Μαυρομηχάλη». Εκείνος στέλνει αμέσως γράμμα στο Ζορμπά του γνωρίζει ότι πήρε εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης κι αφού του πρότεινε να συμπεριληφθεί σ΄ αυτήν σαν υπουργός του ζητούσε να συναντηθούν «προς εξομάλυνση της κατάστασης». Ο Ζορμπάς κάλεσε αμέσως σύσκεψη αξιωματικών. Πολλοί υποστήριξαν πως όχι μόνο ο Ζορμπάς έπρεπε να δεχθεί την πρόταση για συμμετοχή του στην κυβέρνηση μα και να ζητήσουν όπως όλα τα στρατιωτικά υπουργεία μαζί και το υπουργείο των εσωτερικών να δοθούν σε εκπροσώπους του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ο Ζορμπάς όμως δεν δέχεται το αίτημά τους. «Δεν πρέπει, είπε, να φθείρουμε την επανάστασή μας μετατρέποντας την σε κόμμα. Αν η πλειοψηφία δεν εγκρίνει την άποψή μου είμαι έτοιμος να παραιτηθώ». Μπροστά σ΄ αυτή την απειλή η Διοικητική Επιτροπή βρίσκει μια μέση λύση. Υποδείχνουν υπουργό τον Ναυτικών τον πλοίαρχο Ι. Δαμιανό, και άφησαν στο Μαυρομιχάλη την εκλογή του υπουργού των Στρατιωτικών από τις τάξεις των ανώτερων αξιωματικών, αποδεκτού όμως από το Σύνδεσμο, όπως και έγινε. Έθεσαν επίσης στην κυβέρνηση και άλλα αιτήματα μαζί και το αίτημα να δοθεί αμνηστία στους επαναστάτες. Το αίτημά τους αυτό φανέρωνε, περισσότερο από κάθε τι άλλο, τη σύγχυση της ηγεσίας του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ίσως είναι η μοναδική περίπτωση που ένα νικηφόρο κίνημα αντί να παραχωρεί αμνηστία, να ζητά το ίδιο να αμνηστευθεί.
Τόσο η Αυλή όσο και η κυβέρνηση Μαυρομιχάλη αντιλαμβάνονταν πως ο μόνος τρόπος κατευνασμού των στρατιωτικών ήταν η προσωρινή απομάκρυνση των πριγκίπων από την Ελλάδα. Βάζουν τότε σε διαθεσιμότητα τον διάδοχο Κων/νο και στους πρίγκιπες Ανδρέας και Χριστόφορο δίνουν τρία χρόνια άδεια «μετά πλήρων αποδοχών» για μετεκπαίδευση σε στρατιωτικές σχολές στη Γερμανία.

Το συλλαλητήριο των Συντεχνιών.
Φεύγοντας ο διάδοχος Κων/νος για την Ευρώπη περνά από την Κέρκυρα όπου σε δηλώσεις που κάνει επικρίνει το Στρατιωτικό Σύνδεσμο και ο Θεοτόκης σε συνέντευξή του στο δημοσιογράφο Πώπ, λέει πως η χώρα κυβερνιόταν από στρατιωτικούς, ερήμην του λαού και ότι ο βασιλιάς φαινομενικά μόνο δέχτηκε τα αιτήματα των επαναστατών. Παρόμοιες δηλώσεις έκανε και ο Ράλλης. Από τη μεριά του ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος για να αποδείξει πως είχε με το μέρος του την απόλυτη πλειοψηφία του λαού παροτρύνει τις Συντεχνίες να οργανώσουν εκδήλωση συμπαράστασης.
Στις 14 του Σεπτέμβρη το απόγευμα πλήθος κόσμου, άνδρες, γυναίκες ακόμα και παιδιά – ξεχύθηκαν από τις συνοικίες στο Πεδίο του Άρεως. Τέτοια εκδήλωση δεν είχε δει ποτέ έως τότε η Αθήνα. Μερικοί ανέβαζαν τους διαδηλωτές σε 100.000 και οι πιο μετριοπαθείς σε 70.000. Οι Μακεδονομάχοι και οι απόμαχοι αγωνιστές της Κρήτης αποθεώθηκαν.
Στην πρόχειρη εξέδρα που στήθηκε ο πρόεδρος των Συντεχνιών Παπαφώτης άρχισε να μιλά «ο λαός, φωνάζει ο Παπαφώτης, πρέπει να εγκολπωθεί την επανάσταση γιατί είναι σάρξ εκ της σαρκός μας και οστούν εκ των οστέων μας. Ζητούμε την κατάργηση της κομματικής συναλλαγής. Ζητούμε τα φορολογικά βάρη να μην απομυζούν πια το λαό μα να αντληθούν από το περίσσευμα των κεφαλαιούχων». Τα πλήθη αποθέωσαν τον ομιλητή ο οποίος συνέχισε να λέει: Γυρεύουμε να θεσπισθεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, να ψηφιστούν νόμοι κατά της συναλλαγής να προστατευθούν η γεωργία, η κτηνοτροφία, το εμπόριο, η ναυτιλία, να καλυτερεύσει η τύχη του εργάτη, να χτυπηθεί η τοκογλυφία. Και ο Παπαφώτης τελειώνει: «Ο λαός αγρυπνά θα παρακολουθεί την πραγματοποίηση των αιτημάτων του. Έτσι ο Παπαφώτης είχε γίνει ο εκφραστής των λαϊκών επιθυμιών γιατί τέτοιες θέσεις με αναμορφωτικό περιεχόμενο δεν είχε ποτέ υποστηρίξει ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος.
Μα η καταπληκτική αυτή σε όγκο και παλμό συγκέντρωση τελείωσε με τον πιο παράδοξο τρόπο. Κάποιος από την εξέδρα φώναξε πως θα έπρεπε να πάνε στο παλάτι να ευχαριστήσουν το Βασιλιά και το Μαυρομιχάλη για τις ανακαινιστικές αποφάσεις που πήραν. Και όλο αυτό το πλήθος χωρίς την παραμικρή αντίρρηση ξεκίνησε για το παλάτι. Και ο Γεώργιος ικανοποιημένος που η εκδήλωση που υποκίνησε ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος μετατράπηκε σε επιβεβαίωση πίστης στο θρόνο λέει με κάποια δόση ειρωνείας στο πλήθος: «Σας συγχαίρω δια τας ζητωκραυγάς σας και για την ειρηνική και νομοταγήν εκδήλωσιν των ευχών σας». Με άλλα λόγια τους είπε ότι ουσιαστικά τίποτα δεν είχε αλλάξει. Χρειάζεται επίσης να προστεθεί πως στο Φάληρο είχαν αράξει δυο αγγλικά θωρικτά για να προστατέψουν το θρόνο τους.
Ναυμαχία της Σαλαμίνας
Δεν άργησε να γίνει φανερό πως και αυτά τα περιορισμένα αιτήματα του Στρατιωτικού Συνδέσμου δεν πραγματοποιούνταν. Η βουλή όπου ο παλαιοκομματισμός είχε την απόλυτη πλειοψηφία κωλυσιεργούσε στην ψήφιση νόμων για οποία ουσιαστική αλλαγή ή αναδιοργάνωση του στρατού. Οι δισταγμοί του αμφιταλαντευομένου Ζορμπά, προκαλούσε τη θλίψη των πιο ριζοσπαστικών στοιχείων του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ιδιαίτερα αγανακτισμένοι ήταν οι κινηματίες του πολεμικού ναυτικού. Φιλομοναρχικοί αξιωματικοί να τους προπηλακίζουν να τους αποκαλούν προδότες, να τους τιμωρούν για φανταστικά παραπτώματα ακόμα και να τους δέρνουν. Ο Τυπάλδος ζητά να λυθούν δυναμικά τα ζητήματα του ναυτικού. Η Επιτροπή δεν συμφωνεί και τότε ο Τυπάλδος απειλεί πως οι αξιωματικοί του ναυτικού που ήταν μέλη του Συνδέσμου θα έλυναν δυναμικά τα ζητήματά τους. Παίρνει τους ομοϊδεάτες του και να τη νύχτα φτάνουν στο ναύσταθμο. Απομακρύνουν από τα αντιτορπιλικά τους αντιφρονούντες αξιωματικούς και μέσα σε λίγες ώρες τα καθιστούν ετοιμοπόλεμα. Ο Ζορμπάς συγκαλεί την Εκτελεστική Επιτροπή που έπειτα από εισήγησή του διαγράφει από μέλη του Συνδέσμου του Τυπάλδο και όσους τον ακολουθούν, χαρακτηρίζουν αντιπειθαρχικό το κίνημά τους και ανοικτά υποστηρίζουν την κυβέρνηση να το εξουδετερώσει. Ακολούθησε ναυμαχία ανάμεσα στα αντιτορπιλικά και τα θωρηκτά με επικεφαλής το ναύαρχο Μιαούλη με αποτέλεσμα οκτώ σκοτωμένους και πέντε τραυματίες. Ο Τυπάλδος και άλλοι επτά αξιωματικοί μπαίνουν σε μια άκατο και βγαίνουν στην αντικρινή στεριά. Αργότερα ο Τυπάλδος θα γράφει: «Πήραμε τα βουνά Πατέρα όπου επί τρία ημερόνυχτα περιπλανηθήκαμε, πεινασμένοι, διψασμένοι και τιμωρούμενοι γιατί ζητήσαμε καλύτερο ναυτικό και πιστέψαμε σε μια καλύτερη Ελλάδα». Χωρίστηκαν σε μερικές ομάδες προσπαθώντας να μπουν στην Αθήνα μα όλοι πιάστηκαν.
Το άδοξο τέλος του Στρατιωτικού Συνδέσμου
Έπειτα από την αιματηρή αυτή εμφύλια σύγκρουση γινόταν φανερό κάθε μέρα που περνούσε πως ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος οδηγούνταν σε διάλυση. Ο Ζορμπάς εισηγήθηκε στην επιτροπή την ανάθεση της ηγεσίας του Συνδέσμου στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η επιτροπή αποδέχτηκε την πρόταση και έστειλαν στα Χανιά το λοχαγό Ι. Κονταράτο εφοδιασμένο με γράμμα του Ζορμπά. Ο Βενιζέλος απάντησε ότι δεν ήταν έτοιμος να αναλάβει την αρχή εάν δεν είχε πεισθεί ότι το συμφέρον του Έθνους του επέβαλε τούτο ως επιτακτικό καθήκον. Δεν πέρασε όμως ούτε ένας χρόνος και ο Βενιζέλος ορκίζονταν πρωθυπουργός της Ελλάδας. Σχετικά με τα γεγονότα του 1909 ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος, έγγραφε «Έγινε ότι μπορούσε να γίνει. Όταν με τέτοια προοπτική εξετάζουμε τη στρατιωτική επανάσταση του 1909 είμαστε υποχρεωμένοι να πούμε πως αν δεν σημείωσε μεγάλο σταθμό έδωσε ένα δυνατό σκούντημα στον τροχό της νεοελληνικής ιστορίας».

Βιβλιογραφία: Τάσου Βουρνά Γουδί το κίνημα του 1909, Γιάννη Κορδάτου, ιστορία της νεότερης Ελλάδας, Στέφανού Σαράφη ιστορικές αναμνήσεις, Σπύρου Μελά η Επανάσταση του 1909 κ.ά.

ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΚΑΡΟΛΟΣ του Λευτέρη Ηλιάκη

ΔΑΡΒΙΝΟΣ ΚΑΡΟΛΟΣ

Ο Δαρβίνος Κάρολος γεννήθηκε στις 12 Φλεβάρη του 1809 κοντά στο Λονδίνο και πέθανε το 1882. Ήταν Άγγλος φυσιοδίφης ιδρυτής της υλιστικής θεωρίας της προέλευσης των ειδών, των ζώων και των φυτών μέσω τις διαδικασίας της φυσικής επιλογής. Μετά την αποφοίτησή του από το πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ έκανε ένα ταξίδι του γύρου του κόσμου σαν φυσιοδίφης, το 1831-1836. Στην διάρκεια του ταξιδιού έκανε πολλές παρατηρήσεις σε θέματα ζωολογίας, βοτανικής, γεννολογίας, παλαιοντολογίας, ανθρωπολογίας και εθνολογίας.
Μετά το ταξίδι δημοσίευσε το ημερολόγιο ερευνών στο οποίο πρώτος εκείνος έκανε την περιγραφή πολλών ζώων της Νότιας Αμερικής και των νησιών ιδιαίτερα των τρωκτικών, των αρπακτικών των πτηνών, των σαύρων, των γκαλαπάγκος, των χελωνοειδών και των σπίνων. Στις σημειώσεις του έδινε επιπλέον προσοχή σε θέματα της κοινωνικής και της πολιτικής ζωής, περιγράφοντας τις δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν οι ινδιάνοι της Νότιας Αμερικής. Ο ίδιος δημοσίευσε ακόμα τρεις κύριες εργασίες στη γεωλογία και πολλές άλλες εργασίες του. Η κύρια όμως εργασία του ήταν η προέλευση των ειδών μέσω της φυσικής επιλογής ή η διατήρηση των ευνοημένων φυλών στον αγώνα για τη ζωή που εκδόθηκε το 1852. Στο έργο αυτό ο Δαρβίνος απέδειχνε ότι τα διάφορα είδη των φυτών και των ζώων, δεν είναι σταθερά αλλά υπόκεινται σε αλλαγές και ότι τα είδη που υπάρχουν σήμερα εξελίχθηκαν με φυσικά μέσα από άλλα προϋπάρχοντα είδη. Επί πλέον η σκοπιμότητα που παρατηρεί στη φύση δημιουργήθηκε και δημιουργείται συνεχώς από τη φυσική επιλογή τυχαίων αλλαγών που είναι χρήσιμε στους οργανισμούς. Το 1868 δημοσίευσε τη δεύτερη μεγάλη εργασία του περί της μεταβολής των ζώων και των φυτών μετά υπό την επίδραση της εξημέρωσης.
Η εργασία του αυτή ήταν και το συμπλήρωμα της βασικής του εργασίας και περιλάμβανε μαζί με πληροφορίες για τον πολλαπλασιασμό μέσω της τεχνητής επιλογής των ζώων και φυτών, που είναι χρήσιμα στον άνθρωπο και πληθώρα πραγματικών στοιχείων για την εξέλιξη των φυσικών μορφών που βγήκαν από την ανθρώπινη εμπειρία πολλών εκατονταετηρίδων. Το 1871 ο Δαρβίνος δημοσίευσε την Τρίτη μεγάλη εργασία του σχετικά με τη θεωρία της εξέλιξης.
Η καταγωγή του ανθρώπου και η γεννητική επιλογή, όπου εξετάζεται η ογκώδης μαρτυρία της ζωικής προέλευσης του ανθρώπου από πιθηκοειδή ζώα. Το τελευταίο αυτό έργο προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση και μεγάλες συζητήσεις στους επιστημονικούς κύκλους της εποχής. Παρ΄ όλα αυτά όμως η θεωρία του Δαρβίνου γρήγορα αναγνωρίστηκε επειδή η ιδέα της ιστορικής ανάπτυξης στη Δύση εξηγούσε τα δεδομένα της εμπειρίας, καλύτερα από την ιδέα του αμετάβλητου των ειδών. Η γρήγορη αποδοχή της οφειλόταν επίσης και στη συνηγορία πολλών βιολόγων της εποχής.
Ο Κ. Μάρξ και ο Έγκελς και αργότερα ο Λένιν αναγνώρισαν τη μεγάλη σπουδαιότητα του Δαρβινισμού και τον θεωρούσαν ως φυσικοϊστορική βάση του διαλεκτικού υλισμού. Ο υλιστικός χαρακτήρας του Δαρβινισμού τον καθιστούσε απαράδεκτο για τους συντηρητικούς βιολόγους και τις θρησκευτικές ομάδες. Σχεδόν ταυτόχρονα με το θρίαμβο της ιστορικής ανάπτυξης της ζωής, άρχισαν να εμφανίζονται πολλές αντιδαρβινικές θεωρίες της εξέλιξης όπου οι δημιουργοί τους υποστήριζαν διαφορετικές από το Δαρβίνο ερμηνείες για τις κινητήριες δυνάμεις της εξέλιξης. Αυτές οι αντιδαρβινικές θεωρίες πολλές φορές βασίζονταν σε ιδεαλιστικές ή μηχανιστικές κοσμοθεωρίες.
Η παραπέρα ανάπτυξη της βιολογίας εμβάθυνε και συμπλήρωσε τις ιδέες του Δαρβίνου που αποτελούν τη βάση του σύγχρονου δαρβινισμού. Ο σύγχρονος Δαρβινισμός είναι η σημαντικότερη θεωρητική βάση για τη βιολογία, την γεωπονία και την ιατρική. Μόνο μια συνεπής δαρβινιστική προσέγγιση κάνει δυνατό τον πραγματικό μετασχηματισμό της ράτσας των κατοικίδιων ζώων και των ποικιλιών των καλλιεργούμενων φυτών καθώς και τη χρησιμοποίηση νέων, παραγωγικότερων στελεχών από τους μικροοργανισμούς που παράγουν αντιβιοτικά..
Το τελευταίο διάστημα απ΄ αφορμή και τα διακόσια χρόνια από τη γέννηση του δημοσιεύτηκαν κείμενα στον τοπικό τύπο σχετικά με το Δαρβίνο και το Δαρβινισμό που είτε παρασιώπησαν σχεδόν την μεγάλη προσφορά του Δαρβίνου στην επιστήμη με τη θεωρία της προσέλευσης των ειδών, των ζώων και των φυτών μέσω της διαδικασίας της φυσικής επιλογής, όπως και της προέλευσης του ανθρώπου από πιθηκοειδή ζώα είτε παρουσιάζουν το Δαρβίνο Αγνωστικιστή και τη θεωρία του που δεν έρχεται σε αντίθεση με τη βιβλική περιγραφή της Γενέσεως. Είτε ότι ο Δαρβινισμός κομίζει τάχα στην κοινωνική και ηθική ζωή απαντήσεις που είναι μάλλον απογοητευτικές επειδή τάχα η διαδικασία της φυσικής επιλογής στη φύση, σύμφωνα με την οποία η φύση επιλέγει τον ισχυρότερο αν μεταφερθεί στην κοινωνία επιβιώνει ο ισχυρότερος και αφανίζεται ο πιο αδύναμος.
Πρώτα – πρώτα ο Αγνωστικισμός είναι φιλοσοφική θεωρία η οποία υποστηρίζει ότι τα πράγματα ναι μεν βρίσκονται έξω από το πνεύμα και τις αισθήσεις μας, είναι όμως πράγματα «καθ΄ ευατά» και δεν μπορούμε να γνωρίσουμε την ουσία τους. Στην πραγματικότητα όμως οι φυσικές επιστήμες συνεχώς ανακαλύπτουν και νέες πλευρές και ιδιότητες των πραγμάτων και τις βάζουν σε χρήση για την εξυπηρέτηση του ανθρώπου. Βέβαια εξακολουθούν να υπάρχουν και πράγματα «καθ΄ ευατά» με την παραπέρα όμως πρόοδο των επιστημών τα πράγματα «καθ΄ ευατά» θα γίνονται πράγματα για τον εαυτό μας. Πως μπορούσε λοιπόν ένας επιστήμονας, του ύψους του Δημόκριτου που αφιέρωσε όλη τη ζωή του στη μελέτη των ιδιοτήτων υλικών πραγμάτων να είναι οπαδός της αντιεπιστημονικής φιλοσοφίας του Αγνωστικισμού;
Η θεωρία του Δαρβίνου δεν κομίζει κανένα φοβερό ηθικό μήνυμα για την κοινωνία. Αυτό που συμβαίνει στη φύση δεν ισχύει για την κοινωνία. Ο λεγόμενος κοινωνικός Δαρβινισμός με πρόδρομό του τον Θ. Μάλθους που δικαιολογούσε τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους με την δικαιολογία ότι τα προϊόντα που παράγει η γης αυξάνονται με αριθμητική πρόοδο ενώ ο πληθυσμός της αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο δεν βρήκε καμία δικαίωση. Υπήρξαν πολλές αντιδραστικές παραλλαγές του Κοινωνικού Δαρβινισμού και μερικές από τις πιο αντιδραστικές συνδέονται με το ρατσισμό και που όλες απορρίφτηκαν από την ίδια την εξέλιξη της κοινωνικής ζωής.

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ

Θεωρητικά θέματα "ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ"

Θεωρητικά θέματα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Του Λευτ. Ηλιάκη

Ο όρος «φιλοσοφία» προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «φιλεω-ω αγάπω και σοφία», και σημαίνει αγάπη της σοφίας.
Το κύριο χαρακτηριστικό της φιλοσοφίας συνίσταται στο ότι από την εμφάνιση της κιόλας αποτελούσε λίγο – πολύ μια άρτια κοσμοθεωρία, δηλαδή ένα σύστημα γενικών αντιλήψεων για τον κόσμο: για τη φύση, για την κοινωνία, για τον άνθρωπο. Η φιλοσοφία δεν αποτελεί απλώς ένα άθροισμα, αλλά ένα σύστημα απόψεων και αντιλήψεων για τον κόσμο, είναι αποτέλεσμα της συνειδητής εφαρμογής απόψεων και αντιλήψεων για τον κόσμο, είναι αποτέλεσμα της συνειδητής εφαρμογής ορισμένης άποψης, είναι το σύνολο ορισμένων αρχών. Τα κύρια προβλήματά της ήταν πάντοτε τα θεμελιακά προβλήματα της κοσμοθεωρίας, απαντούσε σε προβλήματα σαν αυτά: Τι αντιπροσωπεύει ο κόσμος που μας περιβάλλει, υπάρχει αιώνια ή εμφανίστηκε κατά τον ένα ή άλλο τρόπο, ποια είναι η θέση που κατέχει ο άνθρωπος στον κόσμο, τι αντιπροσωπεύει η συνείδησή μας, ποια είναι η σχέση της με τον κόσμο κ.λ.π.
Κατά το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τότε που υπάρχουν άνθρωποι, οι τελευταίοι δεν είχαν καμιά δυνατότητα να κάνουν σκέψεις πάνω στο ερώτημα από πού προέρχεται ο κόσμος. Οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν με το διαρκή φόβο για το που και πως θα εύρισκαν τροφή για το πώς θα μπορούσαν να ντυθούν να υπερασπίσουν τον εαυτό τους από τους εχθρούς τους από τη σκληρότητα του κλίματος και του φυσικού περιβάλλοντος. Βρίσκονταν από το πρωί ως το βράδυ σε αγώνα επιβίωσης. Συνεπώς οι αρχαίοι άνθρωποι δεν είχαν τον καιρό να σκεφτούν και να ασχοληθούν με ζητήματα όπως είναι η προέλευση του κόσμου. Γι΄ αυτό δεν υπήρχε ακόμη θρησκεία και φιλοσοφία.
Με την πάροδο όμως του χρόνου, με την ανάπτυξη των όπλων και των εργαλείων καλυτέρεψαν και οι συνθήκες ζωής των ανθρώπων. Μπορούσαν τώρα να διαθέσουν ορισμένο χρόνο για να σκεφτούν και για τον εαυτό τους και για τις συνθήκες της ζωής τους.
Η φιλοσοφία γεννήθηκε στην αυγή του ανθρώπινου πολιτισμού, στην Ινδία, την Κίνα και την Αίγυπτο, αλλά η κλασσική της μορφή διαμορφώθηκε στην αρχαία Ελλάδα. Σύμφωνα με μαρτυρίες αρχαίων συγγραφέων η φιλοσοφία απαντάται στον Πυθαγόρα και ως ονομασία ιδιαίτερης επιστήμης. Ο όρος φιλοσοφία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Πλάτωνα. Οι πρώτοι φιλόσοφοι του αρχαίου κόσμου προσπαθούσαν κυρίως να αποκαλύψουν την ενιαία πηγή των ποικιλόμορφων φυσικών φαινομένων.
Ύστερα από τους Έλληνες φιλόσοφους δεν υπήρξε καμιά περίοδο της Ευρωπαϊκής τουλάχιστον δημιουργίας που δεν επηρεάστηκε έμμεσα ή άμεσα στους φιλοσοφικούς τους προβληματισμού από τα δόγματα της ελληνικής φιλοσοφίας.
Σχετικά μ΄ αυτό ο Μάρξ έγραφε ότι στη φιλοσοφία του μικρού αυτού λαού, δηλαδή του ελληνικού, βρίσκονται τα έμβρυα όλων των μετέπειτα φιλοσοφικών ρευμάτων. Οι ρίζες της ελληνικής φιλοσοφίας βρίσκονται στην Αρχαία Ιωνία. Οι Ίωνες φιλόσοφοι άρχισαν την έρευνά τους από την αναζήτηση μιας υλικής αρχής του σύμπαντος και κατάλαβαν μέσω αυτής τη διαδικασία γέννεσης και φθοράς των πραγμάτων. Βέβαια αφού δεν διέθεταν τεχνικά και επιστημονικά μέσα για να στηριχτούν στα πειράματα έκαναν τολμηρές εικασίες. Ο αρχηγέτης της Ελληνικής φιλοσοφίας ήταν ο Θαλής ο Μιλήσιος που πίστευε ότι αρχή του σύμπαντος ήταν το νερό. Ο συμπατριώτης του Αναξίμανδρος είναι ο πρώτος που εκπόνησε ένα φιλοσοφικό σύγγραμμα και δέχονταν σαν αρχή του κόσμου ένα ακαθόριστο άπειρο ενώ ο Αναμμένης θεωρούσε σαν αρχή του κόσμου τον αέρα.
Η φιλοσοφία στις διάφορες βαθμίδες της ανάπτυξής της καταπιανόταν με τη μελέτη διαφόρων ζητημάτων. Τον πρώτο καιρό αγκάλιαζε πλήθος προβλημάτων που τώρα ανήκουν σε ειδικές επιστήμες. Όσο όμως κι αν άλλαξε η αντίληψη του αντικειμένου της φιλοσοφίας, τα κύρια προβλήματά της ήταν πάντα τα θεμελιακά προβλήματα της κοσμοθεωρίας.

Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ(Του Λευτέρη Ηλιάκη)

Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ
ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ

Επιμέλεια Λευτέρη Ηλιάκη
(Προέδρου ΠΕΑΕΑ Κρήτης)

Το 1953 ο υπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ Φόστερ Ντάλλες δηλώνει επίσημα «ότι οι ΗΠΑ θα καταβάλουν κάθε νόμιμή (!) προσπάθεια για την απελευθέρωση των λαών, που ζουν υπόδουλοι υπό το κομμουνιστικό καθεστώς….».
Η δήλωση αυτή οδήγησε αμέσως σχεδόν, σε μια υστερική δίωξη και καταδίκη πολλών επιστημόνων, που εργάζονταν στα κέντρα πυρηνικών ερευνών, για δήθεν «…πολεμική κατασκοπία υπέρ της Σοβιετικής Ένωσης…». Τότε καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε το ζεύγος Ρόζερμπεγκ που προκάλεσε παγκόσμια αντίδραση. Αυτή η εγκληματική υστερία άρχισε να μεταδίδεται και σε άλλες χώρες του καπιταλιστικού στρατοπέδου. Ο Γερμανός καγκελάριος Αντενάουερ δήλωσε στα μέσα του Απρίλη 1953, «…η ασφάλεια της Γερμανίας, για την αντιμετώπιση του σοβιετικού κινδύνου, βασίζεται αποκλειστικά στο στοκ των ατομικών βομβών των ΗΠΑ…».
Αλλά και στο Ισραήλ άρχισε να εντείνεται η αντικομμουνιστική υστερία, γεγονός που ανάγκασε τη Μόσχα να διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις μαζί του.
Αποκορύφωμα της αντικομμουνιστικής υστερίας αποτέλεσε η δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Αϊζανχάουερ που σε πολιτικό του λόγο τόνισε ότι «…θα ελευθερώσουμε όλους τους λαούς που στενάζουν κάτω από τον σοβιετικό δεσποτισμό.
Φυσικό ήταν, ύστερα από τέτοιες προκλήσεις και απειλές, η σοβιετική κυβέρνηση, με εισήγηση του ίδιου του Στάλιν, να θεσπίσει μέτρα για την πάταξη της εσωτερικής, αντιπολίτευσης των αντιφρονούντων και, φυσικά, των κατασκόπων και δολιοφθορέων που, με τη μεταπολεμική χαλάρωση των μέτρων επαγρύπνησης, είχαν κατορθώσει να διεισδύσουν στον κρατικό και κομματικό μηχανισμό της χώρας. Αυτά τα μέσα σε αρκετές περιπτώσεις στράφηκαν και εναντίον αθώων, λόγω του επικρατήσαντος κλίματος αστάθειας και οξύτητας στη διεθνή και εσωτερική πολιτικοστρατιωτική κατάσταση.
Στις 5 του Μάρτη του 1953 πέθανε ο Στάλιν από εγκεφαλικό επεισόδιο, σύμφωνα με τη γνωμάτευση των θεράποντων ιατρών του.
Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε πολύ μεγάλη συγκίνηση στο σοβιετικό λαό που τον θεωρούσε ως ενσαρκωτή της νίκης κατά του φασισμού, δημιούργησε όμως και πολλές υποψίες ως προς τα αίτια του θανάτου του. Η άποψη, που υποστηρίχτηκε από πολλούς, ότι ο θάνατος του προκλήθηκε με επέμβαση του ιατρικού του περιβάλλοντος, δεν φαίνεται απίθανη. Κι αυτό γιατί όπως αποδείχτηκε αργότερα, μερικά από τα μέλη που αποτέλεσαν το προεδρείο του Υπουργικού Συμβουλίου ανήκαν στη λεγόμενη «εσωτερική αντιπολίτευση» η οποία αποτελείτο από παλαιούς τροτσκιστές και μπουχαρινικούς ως κι από άτομα που λάβαιναν απ΄ ευθείας εντολές από τις αμερικανικές υπηρεσίες κατασκοπείας. Σ΄ αυτό το νέο προεδρείο είχαν εκλεγεί ο Μαλέγκωφ, ως πρόεδρος και οι Μπερια, Γκαγκάνοβιτς, Μολότωφ και Μπουλγάνιν ως πρώτοι αντιπρόεδροι.
Με εξαίρεση, ίσως, του Μολότοφ και του Μαλένκωφ οι υπόλοιποι και ιδιαίτερα ο Μπέρια ήταν μυημένοι στην αντισταλινική συνωμοσία. Η άνοδος τέτοιων αντισοβιετικών στοιχείων, αλλά και πολλών άλλων, όπως π.χ. του Χρουστσώφ, στα ανώτατα αξιώματα του κόμματος και του κράτους υπήρξε, όπως βεβαιώνεται από νεότερους σχολιαστές, «…αποτέλεσμα της χαλάρωσης των μέτρων επαγρύπνησης κατά τη διάρκεια του μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου….».
Και η χαλάρωση αυτή οφείλεται, εν μέρει, και στον ίδιο το Στάλιν, ο οποίος, με σκοπό να διατηρήσει την ενότητα του σοβιετικού λαού κατά τη διάρδκεια της γερμανικής εισβολής, είχε προχωρήσει σε «παραχώρηση ελευθεριών, που θεωρούνταν ως μη αποδεκτές σε μια περίοδο κρίσιμης εμπόλεμης κατάστασης…», χωρίς να λάβει υπόψή του την συνεχώς αυξανόμενη ισχύ της παγκόσμιας αντίδρασης των καπιταλιστικών χωρών.
Η κρίση ανάμεσα στα μέλη του νέου προεδρείου του Υπουργικού Συμβουλίου ξέσπασε λίγες μέρες μετά την συγκρότησή του με τον εξαναγκασμό του Μαλέγκωφ να παραιτηθεί και να αντικατασταθεί από το Χρουστσώφ.
Την ίδια αυτή εποχή αρχίζει και η κλιμακωτή άνοδο του Χρουστσώφ στα ανώτατα κομματικά και κρατικά κλιμάκια της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποιος δεν ευθύνεται μόνο για την αποσταλινοποίηση αλλά και για τη μετέπειτα πολιτική του Γκορμπατσόφ και, τελικά, για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Στις 10 Ιούλη 1953 καταγγέλλεται ο Μπέρια ως πράκτορας ξένων δυνάμεων που εκτός των άλλων προσπάθησε να διαλύσει το Κομμουνιστικό Κόμμα και να επαναφέρει στη χώρα το καπιταλιστικό σύστημα.
Στις 23 Δεκέμβρη του 1953 ο Μπέρια και έξι συνένοχοί του δικάστηκαν και εκτελέστηκαν, η σπείρα του, όμως, δεν εξαρθρώθηκε και συνέχισε, ανενόχλητη το εγκληματικό της έργο με πρωτεργάτη του Χρουστσώφ.
Μια απρογραμμάτιστη πολιτική εφαρμώστηκε δήθεν για την ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου του λαού και την αύξηση των καταναλωτικών αγαθών, κατά απομίμηση της πολιτικής των καπιταλιστικών χωρών και οδήγησε τελικά σε καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος χωρίς κανένα πρακτικό όφελος.
Στο μεταξύ συνεχίζονταν, τόσο εκ μέρους των ΗΠΑ όσο και της Βρετανίας, οι πάσης φύσεως προκλήσεις και απειλές (έμμεσες και άμεσες) προς τη Σοβιετική Ένωση. Στις 26 του Μάρτη 1954 οι Αμερικανοί εκτοξεύουν μια καινούργια υδρογονοβόμβα στον Ειρηνικό, για να ερευνήσουν, δήθεν, το ρόλο των πυρηνικών ακτινοβολιών στο περιβάλλον και τα έμβυα όντα, ενώ ο ίδιος ο Ντάλλες δηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι υποχρεωμένες να επέμβουν στην Ινδοκίνα, σε βοήθεια των Γάλλων που κινδύνευαν από τη δράση των κομμουνιστών Βιετ Μίνχ.
Παρά την αντίδραση του Ήντεν, αλλά και πολλών Αμερικανών πολιτικών οι ΗΠΑ επεμβαίνουν στο Βιετνάμ και μάλιστα μετά την αποχώρηση των Γάλλων από την περιοχή.
Το Γενάρη του 1955 παραιτείται ο Μαλέγκωφ ως πρόεδρος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΣΕ, με αντιπρόεδρο το Χρουστσόφ ο οποίος γίνεται ουσιαστικά ο ρυθμιστής της πολιτικής της ΕΣΣΔ. Μεταξύ των πρώτων ενεργειών του περιλαμβάνεται η συνθήκη ειρήνης με την Αυστρία, η αποκατάσταση φιλικών σχέσεων με την Αυστρία, η αποκατάσταση φιλικών σχέσεων με τη Γιουγκοσλαβία και το άνοιγμα των συνόρων με τις δυτικές χώρες. Είναι φανερό, όμως, ότι όλες αυτές οι ειρηνικές ενέργειες του Χρουστσώφ (σε μια περίοδο έντονης αντικομμουνιστικής και αντισοβιετικής δραστηριότητας των Δυτικών) συνετέλεσαν από τη μια μεριά στο να αυξηθεί η διείσδυση πρακτόρων στη χώρα και από την άλλη στο να ενθαρρύνεται η εσωτερική αντιπολίτευση και οι ολίγοι νοσταλγοί του καπιταλιστικού καθεστώτος. Ιδιαίτερα η εσπευσμένη απόφαση που πάρθηκε στις 15 Αυγούστου, για την υπογραφή της συνθήκης με την Αυστρία, το Δεκέμβρη 1955 άφησε ακάλυπτα τα σύνορα του Ανατολικού κόσμου, μια που η Σ.Ε. δέχτηκε να αποσύρει πρόωρα όλες τις στρατιωτικές δυνάμεις κατοχής από το αυστριακό έδαφος, παρά τα όσα είχαν συμφωνήσει όλοι οι σύμμαχοι που είχαν λάβει μέρος στον αντιναζιστικό πόλεμο.
Βέβαια όλες αυτές οι ειρηνιστικές ενέργειες και τα ανοίγματα προς τον έξω κόσμο έπρεπε κάποτε να γίνουν, όχι όμως «εν μια νυχτί» και χωρίς να ληφθούν οι ανάγκες διασφάλισης του καθεστώτος και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.
Στις 25 του Μάη του 1955 ο Χρουστσώφ επισκέπτεται το Βελιγράδι και απευθύνεται προς το στρατάρχη Τίτο με τα λόγια: «θέλω να εκφράσω τη λύπη της Σοβιετικής Κυβέρνησης γι΄ αυτά που έχουν συμβεί ανάμεσα στις δυο χώρες κατά την εποχή του Στάλιν…». Σαν να αγνοούσε ο Χρουστσώφ ότι ο Τίτο υπήρξε ο πρώτος κομμουνιστής ηγέτης που έθεσε εν αμφιβόλω τη μαρξιστική πολιτική και στράφηκε σε συνέχεια προς την φιλελεύθερη σοσιαλδημοκρατία, με όλα τα επακολουθήσαντα δεινά, (όπως αποδείχτηκε αργότερα) για την ίδια του τη χώρα.
Στις 14 Φλεβάρη του 1956, κατά την έναρξη του 20ου Συνεδρίου του ΚΚΣΕ σε μια ανεπίσημη έκθεσή του ο Χρουστσώφ αναφέρεται στο Στάλιν με τα λόγια «… Ο Στάλιν υπήρξε ένας τύραννος που προκάλεσε μεγάλα δεινά τόσο στη χώρα του και στο λαό του όσο και στην ίδια την ιδεολογία του κομμουνισμού. Καιρός είναι να απαλλαγούμε από την προσωπολατρία του…».
Οι σύνεδροι, είτε επειδή δεν θεώρησαν σοβαρές τις δηλώσεις του Χρουστσώφ, είτε από φόβο ή συμφέρον δεν αντέδρασαν όσο θα ΄πρεπε, πιστεύοντας ότι τα λόγια του δεν θα ήταν ποτέ δυνατό να οδηγήσουν, τελικά, σε ανατροπή του καθεστώτος και του ίδιου του κράτους της Σοβιετικής Ένωσης.
Συνεργάτης του Χρουστσώφ την περίοδο αυτή ήταν το παλαιό μέλος του Πολιτικού Γραφείου, Μικογιάν ο οποίος μιλώντας στο συνέδριο καταφέρθηκε εναντίον του Στάλιν.
Η θέση του Χρουστσώφ για την προσωπολατρία δεν είχε αντίκτυπο μόνο στη Σ.Ε. αλλά και σε άλλες χώρες του σοσιαλιστικού στρατοπέδου, όπου οι διάφοροι αναθεωρητικοί σοσιαλιστικής προέλευσης υιοθέτησαν χωρίς καμιά επιφύλαξη τις απόψεις του Χρουστσώφ. Στην Ελλάδα π.χ. καταδικάζεται από το ΚΚΕ ο Ζαχαριάδης και η πολιτική του, στην Ουγγαρία δικαιώνεται ο Ιμρε Νάγκυ, ο αρχηγός της αντισοβιετικής εξέγερσης, και επανεγγράφεται στον Ουγγρικό Εργατικό Κόμμα.
Ο αντισταλινισμός του Χρουστσώφ εκδηλώνεται την ίδια εποχή και με μια καθαρώς προδοτική και αντισοβιετική πράξη με την υπογραφή εσπευσμένα μια συνθήκης ειρήνης με την Ιαπωνία που συνοδεύεται από την επιστροφή στην Ιαπωνία μιας ομάδας νησιών, που αποτελούσαν ρωσική κτήση, μαζί με τις Κορίλες και Σαχαλίκη.
Όλες αυτές οι ενέργειες του Χρουστσώφ δεν βρήκαν σύμφωνους μερικούς συνεργάτες του, όπως οι, Μολότωφ, Καγκάνοβιτς, Μαλένκωφ, Βοροσίλωφ και Μπουλκανιν που αρχικά τον είχαν υποστηρίξει πιστεύοντας στην ανάγκη των μεταρρυθμίσεων και στην κατάργηση της προσωπολατρείας.
Η κατά βάθος αντικομμουνιστική πολιτική του Χρουστσώφ καλύπτεται την περίοδο αυτή από ορισμένες στρατιωτικοτεχνικές επιτυχίες, που επισκιάζουν ουσιαστικά τις διώξεις στελεχών και τις συνεχείς αποκλίσεις από τη λενινιστική γραμμή.
Δυο νέα, κοσμοϊστορικά γεγονότα έρχονται να αμβλύνουν, λίγο αργότερα, την κακή εντύπωση που είχε αρχίσει να προκαλεί στο σοβιετικό λαό η πολιτική του Χρουστσώφ: Η εξαπόλυση δυο τεχνιτών δορυφόρων στο διάστημα και η πρώτη ειρηνική εφαρμογή της ατομικής ενέργειας στη ναυπηγική. Ο γνωστός διεθνώς Σπούτνικ ένα και σπούτνικ δυο με τη σκυλίτσα τη Λάικα και η καθέλκυση του μεγάλου ατομικού παγοθραυστικού Λένιν, με αυτονομία κίνησης, διαρκείας κίνησης ενός έτους.
Στις 27 του Γενάρη του 1958 ο Χρουστσώφ πετυχαίνει και το διορισμό του ως προέδρου και του Υπουργικού Συμβουλίου και γίνεται παντοδύναμος. Πρώτη του πράξη μετά το διορισμό του, υπήρξε η απόφαση για «…μονομερή κατάπαυση όλων των πυρηνικών πειραμάτων..» σαν δείγμα καλής θέλησης προς τις ΗΠΑ απόφαση που έμεινε σε ισχύ πάνω από ένα χρόνο και έδωσε έτσι τη δυνατότητα στις ΗΠΑ να συνεχίσουν τις έρευνες και τα πειράματα, ιδιαίτερα στον τομέα των ατομικών θερμοπυρηνικών όπλων γεγονός που επέτρεψε στην Αμερική να προηγηθεί και πάλι της Σοβιετικής Ένωσης με άμεσο κίνδυνο για την επιβίωση της ίδιας της ΕΣΣΔ. Σε συνέχεια υπογράφει τον ίδιο χρόνο μια προξενική και εμπορική συμφωνία με την Ομοσπονδιακή Γερμανία, παρά τις αντιρρήσεις των κομματικών και κρατικών αρχών των σοσιαλιστικών χωρών τις Ανατολικής Ευρώπης και της Κίνας, αλλά και πολλών σοβιετικών παραγόντων.
Ενδεικτική υπήρξε μια δήλωση του Ουγγρασοβιετικού Συνδέσμου, σύμφωνα με την οποία «…δεν είναι επιτρεπτό ένα σοσιαλιστικό κράτος να λαμβάνει μονομερώς αποφάσεις σχετικά με τις πολιτικοοικονομικές σχέσεις του με κράτη του καπιταλιστικού στρατοπέδου…. Αυτό αποτελεί θανάσιμο κίνδυνο για την ενότητα των κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων…. Το κόμμα που υιοθετεί τέτοιες αποφάσεις είναι δογματικό και σεχταριστικό και δεν μπορεί παρά να χάσει κάθε επαφή με τις μάζες….».
Η αντισταλινική μανία του Χρουστσώφ έφτασε στο σημείο να αλλάξει, όχι μόνο η ονομασία της πόλης «Στάλινγκραντ» σε «Βόλγκογκραντ», αλλά και το μνημείο των πεσόντων κατά την ιστορική ομώνυμη μάχη (στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας) φέρει τη γραφή Volgograd! Είναι όμως σε όλους γνωστό ότι τα ιστορικά τοπωνύμια αναφέρονται με το όνομα που είχαν την εποχή που έλαβε χώρα κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός, και όχι με το τυχόν νεότερο όνομα.
Κατά την έναρξη του 21ου Συνεδρίου του Κόμματος, προτείνει την υιοθέτηση νέων μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη της ΕΣΣΔ, με βάση την προηγμένη τεχνολογία των δυτικών χωρών. Έτσι πετυχαίνει να εγκριθούν διάφορα καθαρώς αντικομμουνιστικά μέτρα, όπως η αύξηση της επιτρεπόμενης ακίνητης ιδιωτικής περιουσίας, η ίδρυση ιδιωτικών επιχειρήσεων εμπορικής και βιομηχανικής δραστηριότητας, η υπό όρους ανάληψη έργων από ξένες εταιρείες, με αντίστοιχη επένδυση ξένων κεφαλαίων κλπ.
Εισηγείται, επίσης, την πλήρη φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος, με τα λόγια: «…Για μας σοσιαλιστική δημοκρατία σημαίνει απεριόριστη ανάπτυξη της ατομικής πρωτοβουλίας, και δραστηριότητας του κάθε πολίτη με, παράλληλα, περιορισμό της κρατικής επέμβασης στον οικονομικό τομέα…. Ακόμα, σοσιαλιστική δημοκρατία σημαίνει, για μας, κράτος χωρίς πολιτικούς κρατούμενους….». Επαναφέρει έτσι, για να πετύχει στην εφαρμογή του απώτερου σκοπού του, σε διάφορες κρίσιμες θέσεις όλα τα παλαιά στοιχεία (ηγέτες ή απλά μέλη) της τροτσκιστικής και μπουχαρινικής αντίδρασης, που είχαν απομακρυνθεί από τις θέσεις τους, είχαν δικασθεί για αξιόποινες πράξεις (όπως για ενεργό ή παθητική συνεργασία με τον εχθρό, κατά τη διάρκεια του μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου).
Η διάβρωση του κομμουνιστικού καθεστώτος συνεχίστηκε από τον Χρουστσώφ, χωρίς διακοπές, ως το 1970 με ποικίλους τρόπους, αλλά κυρίως αφενός με την κατασυκοφάντηση της σταλινικής εποχής και, αφετέρου, με την υιοθέτηση όλο και περισσοτέρων μεταρρυθμίσεων (με καθαρώς σοσιαλδημοκρατική τάση), με την προώθηση πάσης φύσεως αντιδραστικών στελεχών στις ανώτερες και ανώτατες κρατικές και κομματικές θέσεις, με τη χαλάρωση τη πολιτικής επαγρύπνησης, με τη συνεχή εισροή ξένων κεφαλαίων (που ευνόησαν τη δημιουργία μιας νέας αστικής τάξης) και με την ευρύτατη προβολή των ξένων προτύπων της καπιταλιστικής κοινωνίας (ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών).
Φυσικό επακόλουθο υπήρξε η συνέχιση της ίδιας πολιτικής και από τους διαδόχους του, ώσπου εμφανίζονται, στο τέλος, ο Γκορμπατσώφ και ο Γέλτσιν, που διαλύουν κυριολεκτικά το σοβιετικό κράτος και οδηγούν τον λαό σε μια τέλεια εξαθλίωση…

Πηγές: Μήπως είχες δίκιο ο Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς του Δημήτρη Π. Κρέμου.

Σοφοκλής Βενιζέλος (του Λευτέρη Ηλιάκη)

Σοφοκλής Βενιζέλος

Ο Σοφοκλής Βενιζέλος ήταν δευτερότοκος γιος του Ελευθερίου Βενιζέλου. Φοίτησε δημοτικό, Εληνικό και Γυμνάσιο στα Χανιά και σε ιδιωτικό στο εκπαιδευτήριο «Κοραής» στο Ηράκλειο. Μπήκε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία αποφοίτησε το 1914, όταν ο πατέρας του ήταν πρωθυπουργός. Ονομάστηκε ανθυπολοχαγός πυροβολικού και στο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε στο Μακεδονικό Μέτωπο. Εκλέχτηκε για πρώτη φορά το 1920 βουλευτής Χανίων, όταν απέτυχε ο πατέρας του στην Αθήνα και ηττήθηκε το κόμμα των Φιλελευθέρων. Ύστερα από την ήττα των Φιλελευθέρων ακολούθησε τον πατέρα του στο εξωτερικό, όπου εγκαταστάθηκε και παρέμεινε επί πολλά χρόνια, μετά τον πλούσιο γάμο του με την Κατερίνα Ζερβουδάκη.
Εκλέχτηκε βουλευτής στις εκλογές του 1936 και αναδείχθηκε σε συνέχεια στη διοίκηση του κόμματος των Φιλελευθέρων. Τη σταδιοδρομία του την εγκαινίασε με δήλωσή του σε αμερικάνικη εφημερίδα ενάντια στο σύμφωνο Φιλελευθέρων Παλλαϊκού Μετώπου που θα μπορούσε να αποτρέψει τις προσπάθειες για την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας. Αντίθετα βοήθησε με το ηθικό κύρος του την κίνηση συνταγματικής εκτροπής και άρχισε διαπραγματεύσεις με βασικούς παράγοντες της δικτατορίας ακόμα και με τον ίδιο το Μεταξά.
Στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Εμ. Τσουδερού, που εγκαταστάθηκε στο Κάιρο διόρισε τον Σοφοκλή Βενιζέλο στρατιωτικό ακόλουθο της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον. Με άδεια της αμερικανικής κυβέρνησης αναχώρησε από τις ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή και στις 7 του Μάη του 1943 διορίστηκε υπουργός Ναυτικών και Αεροπορίας της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Μετά την απελευθέρωση και όσο ζούσε ο Θεμιστοκλής Σοφούλης θα είναι υπαρχηγός ή συναρχηγός του κόμματος των Φιλελευθέρων Και αργότερα ηγέτης του ή ηγέτης μικρότερων φιλελευθεριζόντων Κομμάτων που είχαν απομείνει.
Σαν υπαρχηγός του κόμματος των Φιλελευθέρων ο Σ. Βενιζέλος δεν έκανε τίποτα για τη ματαίωση της επέκτασης στην Κρήτη του Εμφυλίου πολέμου αντίθετα οι βενιζελικοί βουλευτές στα Χανιά πρωτοστάτησαν στην απόκρουση των προτάσεων του ΕΑΜ αλλά και των άλλων δημοκρατικών οργανώσεων για την αποφυγή του αδελφοκτόνου σπαραγμού και στον τόπο μας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε το Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού Ν. Χανίων το συγκρότημα Λαμπράκη υποστήριζε την συγκρότηση μεραρχίας Κρητών εθελοντών το 1948, όπου θα εκκαθάριζε τη χώρα από το Δ.Σ. από τη Θράκη μέχρι το Ακρωτήρι του Ταινάρου. Και η απόφαση για τη συγκρότηση της Μεραρχίας θα ανακοινώνονταν στο μνημόσυνο του Ελευθερίου Βενιζέλου στις 18 του Μάρτη 1948. Για το σκοπό οργανώθηκε πομπή από τους πρεσβευτές στην Αθήνα των ΗΠΑ, Αγγλίας και Γαλλίας κι από άλλους παράγοντες υποστηρικτές του Βενιζέλου. Η συνοδεία που ξεκίνησε πανηγυρικά από το Λασήθι δέχτηκε απρόσμενα ένοπλη υποδοχή από ομάδα του Δημοκρατικού Στρατού στη θέση Σπηλιάρα, ανάμεσα στα χωριά Μπαμπαλί το Χάνι και Νιό-Χωριό. Έτσι το μνημόσυνο έγινε σιωπηρά και χωρίς βέβαια με ανακοίνωση για συγκρότηση της μεραρχίας και το τραπέζι τελικά στους συμμετέχοντες έγινε στο πολεμικό πλοίο που είχε φέρει το Σοφούλη και που είχε αγκυροβολήσει έξω από τα Χανιά.
Στις 15 Δεκέμβρη του 1949 ο Ν. Πλαστήρας ανακοίνωσε την ίδρυση του κόμματος «Προοδευτικοί Φιλελεύθεροι» που εξόργισε το Βενιζέλο και για τη χρησιμοποίηση του τίτλου «Φιλελεύθεροι» αλλά και για τη συνεργασία του Πλαστήρα με τον Τσουδερό, που θεωρούσε τοπικό πολιτικό, αντίπαλο του στην Κρήτη.
Στις εκλογές στις 5 του Μάρτη 1950, οι Φιλελεύθεροι του Βενιζέλου κέρδισαν 56 έδρες. Στις 22 του Μάρτη ο Βενιζέλος, ύστερα από τις συνηθισμένες του μανούβρες κατάφερε και σχημάτισε κυβέρνηση.
Στις 15 Απρίλη του ίδιου χρόνού οι Αμερικάνοι επέβαλαν στην ουσία το σχηματισμό νέας Κυβέρνησης με πρωθυπουργό το Ν. Πλαστήρα. Στις 17 Αυγούστου ενώ ο Πλαστήρας βρίσκονταν στη Θεσσαλονίκη, ο Βενιζέλος απέσυρε τους υπουργούς του από την κυβέρνηση με αποτέλεσμα τη πτώση της. Μετά δυο μέρες σχηματίστηκε κυβέρνηση από το Βενιζέλο και στις 23 Αυγούστου συμπληρώθηκε με τον Γ. Παπανδρέου ως αντιπρόεδρο. Στις 13 Σεπτέμβρη παραιτήθηκε η κυβέρνηση Βενιζέλου Παπανδρέου και σχηματίστηκε πάλι κυβέρνηση Βενιζέλου σε συνεργασία λαϊκών και Παπανδρέου η οποία όμως παραιτήθηκε στις 2 του Νοέμβρη του 1950, ύστερα από ένα μεγάλο οικονομικό σκάνδαλα που αποκαλύφθηκε σε βάρος προσωπικού και κομματικού φίλου του Κ. Τσαλδάρη. Σε συνέχεια σχηματίστηκε νέα κυβέρνηση, η 5η μετά τις εκλογές του Μάρτη υπό το Σ. Βενιζέλο και αντιπρόεδρο τον Γ. Παπανδρέου.
Στις 29 Οκτώβρη 1960 ο πρώην αρχηγός της ΕΟΚΑ στην Κύπρο, ύστερα από περιοδεία του στην Ελλάδα ίδρυσε Κόμμα με την επωνυμία «Κίνηση Εθνικής Αναδημιουργίας». Πολιτικοί κύκλοι της εποχής έκριναν ότι ο κυριότερος από τους συντελεστές που ενθάρρυνε το Διγενή Ακρίτα για δημιουργία κόμματος ήταν ο Σοφοκλής Βενιζέλος με την προσδοκία δημιουργίας πολιτικού φαινομένου με στυλοβάτη το κόμμα των Φιλελευθέρων.
Κυριότερος συνέταιρος του Σ. Βενιζέλου ήταν ο Γ. Παπανδρέου που συνεργάζονταν φανερά αλλά στα κρυφά υπονόμευε ο ένας τον άλλο. Και στις 20 Ιούλη του 1936 επισημοποιήθηκε η από μακρού σοβούσα μεταξύ τους διάσταση. Ο Παπανδρέου κατηγόρησε το Βενιζέλο ότι «επρόδωσε τον κοινό αγώνα». Από την πλευρά του ο Σ. Βενιζέλος μιλώντας στην Πάτρα απάντησε: «Πριν εκστομίσει παρόμοια φράση ο κ. Παπανδρέου θα έπρεπε να ενθυμηθεί ότι ολίγον προ των εκλογών του 1961 διεπραγματεύετο με την ΕΡΕ την από κοινού κάθοδο εις εκλογάς και την εν συνεχεία κυβερνητική συνεργασία».
Ο Σ. Βενιζέλος υπήρξε ένας συντηρητικός πολιτικός ακόμα και στα πλαίσια του καθεστώτος αστικής δημοκρατίας, αφού αλληθώριζε και σε φιλοδικτατορικές μορφές διακυβέρνησης της χώρας και συνεργάζονταν και με το λαϊκό κόμμα το πιο αντιδραστικό κόμμα εκείνης της περιόδου.

Λευτέρης Ηλιάκης

Σαν σήμερα 5/3/1953 έφυγε απ' τη ζωή ο Μεγάλος ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ

Ιωσήφ Βισσαρίονοβιτς (Στάλιν) Του Λευτέρη Ηλιάκη

Ο Ιωσήφ Βισσαρίονοβιτς, γνωστός με το επαναστατικό ψευδώνυμο Στάλιν, που στα ρωσικά σημαίνει Ατσαλένιος, γεννήθηκε το 1897 στον Καύκασο, στη μικρή πόλη Γκόριτης Γεωργίας, στα Βόρεια της Τιφλίδας. Οι γονείς του ήταν φτωχοί αγρότες, απόγονοι δουλοπάροικων, αλλά όχι αγράμματοι, και άξεστοι, (όπως αναφέρουν σκόπιμα αρκετοί βιογράφοι του).

Τα πρώτα γράμματα τα διδάχτηκε από την μητέρα του, η οποία τον προόριζε για ιερέα. Γι΄ αυτό και σε συνέχεια, φοίτησε στο ιεροδιδασκαλείο της Τιφλίδας, εγκατέλειψε όμως τις σπουδές του μετά από τη μύησή του στις επαναστατικές ιδέες του τότε παράνομου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος.

Η σταδιοδρομία του ως επαγγελματία επαναστάτη, αρχίζει το 1899, με την ενεργό συμμετοχή του σε αντικαθεστωτικές ενέργειες, οπότε απεπέμθη από το Ιερατικό Σεμινάριο, όπου φοιτούσε.

Επί δυο χρόνια σχεδόν ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη μελέτη επαναστατικών και ιστορικών κειμένων, για να αποκτήσει τις πολιτικές γνώσεις που πίστευε ότι του ήταν απαραίτητες.

Κατά τις μαρτυρίες πολλών συντρόφων του, της εποχής εκείνης, ο Στάλιν εθεωρείτο μεταξύ των πιο μορφωμένων νέων επαναστατών, σε αντίθεση με όσα του καταλόγιζε ο Τρότσκι που τον θεωρούσε «…άξεστο, πεισματάρη, περιορισμένων πνευματικών ικανοτήτων και χωρίς δημιουργική φαντασία…». Εκτός από τα Γεωργιανά, τη μητρική του γλώσσα γνώριζε άπταιστα τα ρωσικά και τα αρμένικα. Από το 1897 ως το 1901 εργάστηκε ως καθοδηγητής παράνομων εργατικών πυρήνων, μεταξύ των εργατών της Τιφλίδας και, σε συνέχεια, των εργατών της τότε αναπτυσσόμενης Βιομηχανίας πετρελαίου του Βατούμ στις Γεωργιανές ακτές του Εύξεινου, και στο Μπακού, στο σημερινό Αζερμπαϊτζάν, στις ακτές της Κασπίας.

Το 1901 συλαμβάνεται από την Ωχράνα (τη μυστική Αστυνομία του Τσάρου) κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στο Μπακού, και φυλακίζεται για δυο περίπου χρόνια. Όμως μετά την αποφυλάκισή του εκτοπίζεται αμέσως στην Ανατολική Σιβηρία, από όπου όμως γρήγορα δραπετεύει και συνεχίζει ξανά την παράνομη πολιτική δραστηριότητά του στην περιοχή του Καυκάσου.

Με τη διάσπαση του σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος το 1903, σε δυο παρατάξεις προσχώρησε με τους συντρόφους του στους μπολσεβίκους (πλειοψηφούντες) των οποίων ηγείτο ο Λένιν. Από το 1905 ως το 1908 διευθύνει, μαζί με τον Ορτζονίκιζε και τον Βοροσίλως τον αγώνα χιλιάδων εργατών στα διυλιστήρια του Μπακού, ενώ το Μάρτη του 1908 ξανασυλαμβάνεται και καταδικάζεται σε εξορία, αλλά δραπετεύει μετά από οχτώ μήνες και επιστρέφει στο Μπακού, όπου αναδιοργανώνει την κομματική ομάδα της περιοχής και επανεκδίδει την τοπική κομματική εφημερίδα, που η κυκλοφορία της είχε διακοπεί. Την περίοδο αυτή ο Στάλιν κάνει τις πρώτες πολιτικές δηλώσεις του σχετικά με την στρατηγική και πολιτική του κόμματος. Συγκεκριμένα δηλώνει ότι «…για την επιτυχία του αγώνα μας απαραίτητη είναι η διατήρηση του παράνομου μηχανισμού του κόμματος… Ακόμα είναι αναγκαία η συνεργασία μας με τα άλλα, εκτός Ρωσίας, επαναστατικά κόμματα, απαιτείται μεγάλη επιλογή μεθόδων δράσης που εφαρμόζονται στο εξωτερικό… άλλες είναι οι συνθήκες που επικρατούν στη Γερμανία ή στη Γαλλία, και άλλες στη Ρωσία….».

Αυτές οι δηλώσεις του Στάλιν αποτέλεσαν και μια από τις διαφωνίες του με τον Τρότσκι, που υποστήριζε την λεγόμενη «γερμανική τακτική», σύμφωνα με την οποία «… η επανάσταση πρέπει να αρχίσει πρώτα στις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες…».

Κατά τη διάρκεια μιας απεργίας ο Στάλιν συλλαμβάνεται πάλι, εκτοπίζεται στη Σιβηρία, αλλά δραπετεύει και πάλι το Φλεβάρη του 1912. αναλαμβάνει τότε σε μια μικρή περίοδο νομιμότητας τη θέση του αρχισυντάκτη της εφημερίδας Πράβδα, που στα ρωσικά σημαίνει Αλήθεια, επίσημο όργανο της μπολσεβίκικης παράταξης του κόμματος. Τον Απρίλη του 1912 εκλέγεται αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και λίγο αργότερα μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος. Την ίδια εποχή, προς τα τέλη του Απρίλη συλλαμβάνεται πάλι εκτοπίζεται στη δυτική Σιβηρία και δραπετεύει με την έκρηξη της επανάστασης του Μάρτη (1917) και επέστρεψε στην Ευρωπαϊκή Ρωσία.

Στις 19-25 Απρίλη ο Λένιν δέχεται επίθεση από τους συντηρητικούς της μπολσεβίκικης παράταξης γιατί υποστήριζε μια σκληρότερη πολιτική κατά της προσωρινής κυβέρνησης του Κερένσκυ. Ο Στάλιν όμως ανέλαβε την υπεράσπιση του Λένιν με έμφαση κι όπως αποδείχτηκε είχε δίκιο.

Από τον Ιούλιο του 1917 ο Στάλιν αναλαμβάνει τη θέση του Γραμματέα της ΚΕ της Μπολσεβίκικης παράταξης, όταν ο Λένιν έπεσε στην παρανομία κατά την περίοδο της σκληρής τρομοκρατίας από την κυβέρνηση Κερένσκυ.

Λίγο αργότερα οργανώνει μαζί με τον Σβερντλώφ το 6ο συνέδριο της παράταξης όπου από τη μια μεριά προετοιμάστηκε η εξέγερση του Οκτώβρη κι από την άλλη εγκρίθηκε επίσημα η μετανομασία της παράταξης σε Κομμουνιστικό Κόμμα που πραγματοποιήθηκε το Μάρτη του 1918. το συνέδριο αυτό αποτέλεσε σταθμό για την πολιτική ζωή του Στάλιν, ο οποίος υποστήριξε θερμά τις θέσεις του Λένιν, με το σύνθημα: «Όλη η εξουσία στα νέα Σοβιέτ…!».

Οι θέσεις αυτές εγκρίθηκαν από τους αντιπροσώπους των επαναστατικών πυρήνων παρά τις έντονες αντιδράσεις του Κάμενεφ, Ρύκωφ και άλλων περιφερειακών, μαζί με τον ακροαριστερό Τρότσκι ότι «ο σοσιαλισμός πρέπει να ξεκινήσει από τις βιομηχανοποιημένες χώρες. Λίγες μέρες αργότερα ο Κερένσκυ (με υπόδειξη και των Άγγλων συμβούλων τους προβαίνει σε μια σειρά κατασταλτικά μέτρα και διατάσσει τη σύλληψη και την προσαγωγή σε δίκη, του Λένιν, την επαναφορά του στρατιωτικού νόμου και τις θανατικές ποινές και την διάλυση των εκτελεστικών επιτροπών των Σοβιέτ.

Με τη δημοσίευση του εντάλματος ο Λένιν αποφασίζει να παραδοθεί για να λάμψει η αλήθεια στη δίκη…. Ο Στάλιν όμως τον πείθει και τον φυγαδεύει σ΄ ένα χωριό κοντά στα Φιλανδικά σύνορα, μαζί με τον Ζηνόβιεφ.

Η σθεναρή υποστήριξη των απόψεων του Λένιν, εκ μέρους του Στάλιν, εναντίο των θέσεων των περιφερειακών και των ακροαριστερών, έσωσε, ουσιαστικά την επερχόμενη Οχτωβριανή Επανάσταση, ενώ αποτελεί, ταυτόχρονα μια πρώτη «σύγκρουση» μεταξύ Στάλιν και των μετέπειτα «αντισταλινικών» της περιόδου 1930-1938 (Τρότσκι, Ζηνοβιέφ, Κάμενεφηλιπς). Οι οποίοι αν επικρατούσαν από την αρχή το Σοβιετικό κράτος θα είχε διαλυθεί ήδη από το 1924.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΤΑΛΙΝ

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ Επιμέλεια του σ/φου Λευτέρη Ηλιάκη

ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ
Επιμέλεια Λευτέρη Ηλιάκη

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ένας από τους μεγαλύτερους πολιτικούς της νεότερης Ελλάδας, γεννήθηκε στις Μουρνιές Κυδωνίας στις 24 Αυγούστου (11 Αυγούστου με το παλιό ημερολόγιο) 1864. καταγόταν από την οικογένεια Κρέβατα της Σπάρτης που είχε πρωτοστατήσει στην εξέγερση του Ορλώφ, υποκινούμενη από τη Ρωσία. Μετά την κατάπνιξη της επανάστασης εκείνης δυο Κρεβατάδες σφάχτηκαν από τους Τούρκους. Ο Μπενιζέλος Κρεβατάς κατόρθωσε την τελευταία στιγμή να ξεφύγει και να περάσει στην Κρήτη για να γίνει τελικά γενάρχης των Μπενιζέλων ή Βενιζέλων, όπως μετονομάστηκαν οι απόγονοι των Κρεβατάδων κάνοντας το όνομα επίθετο.
Καθώς η Κρήτη ζούσε μόνιμα σε κατάσταση αναταραχής και Εθνικού ξεσηκωμού οι εξεγέρσεις διαδέχονταν η μία την άλλη η οικογένεια του Κυριάκου Βενιζέλου αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κρήτη κατά την επανάσταση του 1866 και εγκαταστάθηκε στη Σύρα, οπού ο Βενιζέλος τέλειωσε το δημοτικό σχολείο. Με τη χορήγηση αμνηστίας η οικογένεια Βενιζέλου επέστρεψε στην Κρήτη και εγκαταστάθηκε στα Χανιά όπου ο Ε.Β. τέλειωσε το ελληνικό σχολείο. Από νωρίς έδειξε ιδιαίτερα πνευματικά χαρίσματα, δίψα για μάθηση και ασυνήθιστη δύναμη για εργασία. Ξεχώρισε από όλους τους συμμαθητές του τόσο στο Ελληνικό όσο και στο Γυμνάσιο. Ακολούθησε πανεπιστημονικές σπουδές στη Νομική Σχολή Αθηνών και το 1886 αναγορεύθηκε σε διδάκτορας του Δικαίου.
Αρχίζει να δικηγορεί στα Χανιά ενώ συνάμα τον τραβά και η δημοσιογραφία. Το 1889 ήταν συνεκδότης με τον Φούμη, Ιάκωβο Μπάτσι και τον Πολωγεωργάκη της τοπικής εφημερίδας «Λευκά Όρη».
Αργότερα άρχισε να συνεργάζεται και με Αθηναϊκές εφημερίδες. Η δημοσιογραφική του σταδιοδρομία εγκαινιάστηκε με ένα άρθρο στα «Λευκά Όρ绨όπου κηρύσσει την ανάγκη της συμμαχίας των Χριστιανικών κρατών εναντίον της απολυταρχικής και Μαμεθανικής Τουρκίας. Ήταν μια πατριωτική και προοδευτική ιδέα εμπνευσμένη ίσως από τους οραματισμούς του Ρήγα. Ο φίλος και συνεργάτης του Ιωάννης Ηλιάκης, διευθυντής της εφημερίδας «Κήρυξ» που εκδόθηκε στις 7 του Δεκέμβρη θα γράψει ολόκληρο βιβλίο για την δημοσιογραφική του επίδοση με τον τίτλο «Ο Βενιζέλος δημοσιογράφος».
Οι διώξεις του Βενιζέλου για τη δημοσιογραφική του ενασχόληση και η ολιγοήμερη φυλάκισή του στις φυλακές του Ιτζεδίν δείχνουν τους αναμφισβήτητους δεσμούς του με την δημοσιογραφία. Αλλά οι δεσμοί του αυτοί ήταν περισσότερο πολιτικοί παρά επαγγελματικοί. Στην πραγματικότητα η πρώτη και μοναδική του αγάπη κι ο κύριος σκοπός της ζωής του ήταν η πολιτική.
Στην πολιτική και στο εθνικο-απελευθερωτικό κίνημα της Κρήτης αναδείχθηκε πολύ νωρίς και το 1889 εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής Κυδωνιών σε ηλικία 25 χρόνων. Το 1897 θα εκλεγεί πάλι βουλευτής από μέρους του εθνικού φιλελεύθερου κόμματος που λέγονταν αλλιώς και κόμμα των ξυπόλυτων. Δεν εντάχθηκε όμως στην αριστερά, παρά στη δεξιά, μετριοπαθή πτέρυγα του.
Ήταν μια εποχή έντονου εθνικού και κοινωνικού αναβρασμού, αλλά σκληρών αγώνων και φοβερών δοκιμασιών και ταπεινώσεων για το λαό τόσο της Ελλάδας, όσο και της Κρήτης. Το 1889 η Τουρκία επεμβαίνει δυναμικά στην Κρήτη και ανακαλεί τα «προνόμια», δηλαδή τις σχετικές ελευθερίες που είχε υποχρεωθεί να παραχωρήσει στο λαό της Κρήτης με τη συνθήκη του Βερολίνου. Η έξαψη και η ανωμαλία κράτησαν ως το 1894 οπότε αποφασίστηκε να συγκληθεί συνέλευση, αλλά ματαιώθηκε από νέα επιδείνωση της εσωτερικής κατάστασης. Μετά τις σφαγές του 1896 η Κρήτη καταλήφθηκε από τον Ελληνικό στρατό και ενώ ξεδιπλώθηκε το 1897 η σημαία της Εθνικής επανάστασης και της Ένωσης στην Ελλάδα ξέσπασε ταυτόχρονα ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος. Ο Βενιζέλος στήνει τότε στρατόπεδο στο Ακρωτήρι με υψωμένη τη σημαία της Εθνικής Ελευθερίας και συντάσσει το ιστορικό ψήφισμα της Ένωσης με την Ελλάδα. Η περιοχή όμως του Ακρωτηρίου ανήκει στις προστάτιδες δυνάμεις και οι αντιπρόσωποί τους στην Κρήτη ενισχύοντας την Τουρκία και υποστηρίζοντας την τουρκική κατοχή διατάσσουν τους επαναστάτες να αποσυρθούν. Κι επειδή εκείνοι αρνήθηκαν οι στόλοι των Συμμάχων τους βομβαρδίζουν ανηλεώς. Ο Βενιζέλος τότε έγραψε το κείμενο μιας έντονης διαμαρτυρίας προς τους ναυάρχους των τριών «προστάτιδων» δυνάμεων. Κάτω απ΄ αυτές τις συνθήκες η επανάσταση του 1897 κατέληξε σε συμβιβασμό και η Κρήτη αντί να ενωθεί με την Ελλάδα αποκτά ένα ιδιότυπο καθεστώς αρμοστείας με πρώτο αρμοστή τον πρίγκιπα Γεώργιο δευτερότοκο γυιο του Γεωργίου Α΄.
Η αρμονική συνεργασία του Βενιζέλου με τον αντιδραστικό σκληροτράχηλο πρίγκιπα Γεώργιο δεν κράτησε για πολύ. Γρήγορα ο Βενιζέλος θα περάσει στην αντιπολίτευση που είχε με το μέρος της όχι μόνο το μαχητικότερο αλλά και το μέγιστο μέρος του ελληνικού πληθυσμού Αυτή η σύγκρουση που αρχίζει το 1901 θα αναπτύσσεται συνεχώς και κορυφώνεται με την επανάσταση του Θερίσου που εκδηλώθηκε στις 26 του Φλεβάρη του 1905 και κράτη σε 8 μήνες και στην οποία ο Βενιζέλος έπαιξε ένα από τους κύριους ρόλους. Αλλά προτού να φτάσουν τα πράγματα ως την επανάσταση που ανάγκασε τον πρίγκιπα να παραιτηθεί και να οριστεί αρμοστής ο Αλέξ. Ζαΐμης στις 18-9-1905 η παράταξη των ενωτικών πέρασε δύσκολες μέρες και σκληρές διώξεις. Ο ίδιος μάλιστα ο Βενιζέλος ταλαντεύτηκε και σκέπτηκε σοβαρά να εγκαταλείψει τον αγώνα, να αποσυρθεί γενικά από την πολιτική και να ξενιτευτεί φεύγοντας στην Αίγυπτο. Μόνο χάριν στις πιέσεις των φίλων του, που εκφράζανε τα αισθήματα της μεγάλης πλειοψηφείας του δίκαια ξεσηκωμένου Κρητικού λαού, αναγκάστηκε ο Βενιζέλος να παρατήσει το σχέδιο της προσωρινής φυγής του στην Αίγυπτο. Μετά την επανάσταση του Θερίσου η φήμη του Βενιζέλου πέταξε και απλώθηκε σε όλη την Ελλάδα σαν ενός πετυχημένου πολιτικού που ταίριαζε στις διαστάσεις όλης της χώρας και γι΄ αυτό και οι πρωτεργάτες του κινήματος στο Γουδί σκέφτηκαν να προσφύγουν στον επιτυχημένο επαναστάτη του Θερίσου και να του αναθέσουν την πολιτική ηγεσία του. Αν βέβαια η στρατιωτικοπολιτική εκείνη εξέγερση βρισκόταν σε γερά χέρια ριζοσπαστών επαναστατών και όχι συντηρητικών μεταρρυθμιστών, θα προχωρούσε το φυσικό της δρόμο και δεν θα χρειαζόταν να μετακαλέσει κανένα ηγέτη και σωτήρα. Είναι όμως ιστορικό γεγονός ότι ο Βενιζέλος ξεπέρασε το συντηρητικό συμβιβασμό και τη συμφιλιωτική διάθεση του Στρατιωτικού Συνδέσμου.
Είναι βεβαιωμένο ότι τόσο πολύ προχώρησε ο Βενιζέλος στο συμβιβασμό του και στην αντιδημοτική προσπάθεια να περισώσει το παλάτι και να ξαναφέρει το διωγμένο από το Γουδί πριγκηπολοϊ στο Στρατό και στη διοίκηση του κράτους, ώστε και αυτός ο συντηρητικός ηγέτης του Στρατιωτικού Συνδέσμου Νικόλαος Ζορμπάς του εκδήλωσε την απόλυτη αντίθεσή του «Εάν τους επαναφέρετε θα θερμάνετε στους κόλπους σας Εχίδνας, αι οποίαι μόλις αναζωογονηθούν θα δαγκάσουν πρώτον υμάς τον ζωοδότην και ευεργέτη τους. Εύχομαι να διαψευτώ ή να μην ευρίσκομαι εις την ζωήν δια να ιδώ τα θλιβερά αποτελέσματα, τα οποία η μακράν μου πείρα με κάνει να προβλέπω. Μην παραγνωρίζετε κύριε πρόεδρε, την μακράν πείραν 50 ετών, την οποίαν αποκτήσαμε, συζώντες με τους ανθρώπους αυτούς εν Ελλάδι. Φοβούμαι μήπως μιαν ημέρα δαγκάσουν όχι υμάς αλλά και τα ζωτικότερα συμφέροντα της χώρας αυτής».
Ο Βενιζέλος από την Κρήτη ακόμα είχε συλλάβει την ιδέα της Βαλκανικής συμμαχίας κι εργάστηκε πολύ γι΄ αυτήν όταν ήταν πρωθυπουργός. Και θάταν ευτύχημα για τους Βαλκανικούς λαούς η σύμπηξη της Βαλκανικής συμμαχίας Ελλάδας – Βουλγαρίας – Σερβίας – Τουρκίας του σουλτάνου. Θα ήταν μεγάλη ιστορική κατάκτηση, αν η πρόσκαιρη αυτή συμμαχία μετατρέπονταν σε μονιμότερη, σε σταθερή συμμαχία σ΄ ένα είδος βαλκανικής Δημοκρατικής Ομοσπονδίας. Και ήταν μεγάλο ατύχημα ότι, όχι μόνο διασπάστηκε γρήγορα η Βαλκανική συμμαχία αλλά ήρθαν στη θέση της αλληλοσπαραγμοί και αδελφοκτόνες συγκρούσεις που δεν ξέσπασαν τόσο πολύ αυθόρμητα από διαφωνίες και καυγάδες στη μοιρασιά, όσο συστηματικά οργανώθηκαν και διατηρήθηκαν από τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές Δυνάμεις που για χάρη των ανόμων συμφερόντων τους ήθελαν τα Βαλκάνια να είναι χωρισμένα, να αλληλοτρώγονται και να αποτελούν μπαρουταποθήκη της Ευρώπης.
Το φιλελεύθερο – μοναρχικό ειδύλλιο που εξωτερικά εμφανίζονταν σαν γρανιτένια ενότητα δεν θα κρατήσει πολύ αλλά η ρήξη Βενιζέλου – Κωνσταντίνου δε θα γίνει για εσωτερικές αιτίες. Πίσω απ΄ αυτή τη σύγκρουση που θα πάρει σιγά – σιγά οξύτατη μορφή και θα έχει δραματικές συνέπειες για τη χώρα και το λαό είναι κρυμμένες οι αντιθέσεις συμφερόντων των Μεγάλων Δυνάμεων, αντιθέσεις που έχουν οδηγήσει πια στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο 1914 – 18. οι δυο συνασπισμοί χρειάζονται την Ελλάδα σαν «σύμμαχο» πιόνι στην τεράστια σκακιέρα τους.
Ο Βασιλιάς Κων/νος λόγω και της συγγένειας με τον Κάιζερ της Γερμανίας έπαιζε το παιγνίδι της ουδετερότητας, αλλά ουσιαστικά ήταν εναντίο της Αντάντ. Ο Βενιζέλος από την μεριά του ήταν θερμός υποστηρικτής της Αγγλογαλλικής συμμαχίας. Μολονότι θα αναγνωρίσει ο ίδιος στη Βουλή των Ελλήνων την ιδιοτέλεια όλων των μεγάλων Δυνάμεων της Δύσης, βρήκε κάποια δικαιολογία να ταχθεί με το μέρος της Αντάντ, υποστηρίζοντας ότι τα συμφέροντα της Αγγλίας και Γαλλίας ταυτίζονταν περισσότερο με τα δικά μας συμφέροντα. Επειδή όμως την πολιτική αυτή αντιστρατεύονταν ο Κων/νος παραιτείται, για να γίνουν εκλογές. Κερδίζει τις εκλογές και ο Βασιλιάς προχώρησε στο κατοπινό βήμα να παύσει το λαοπρόβλητο το πρωθυπουργό. Η ρήξη προχώρησε ως τα άκρα μέχρι τον αδελφοκτόνο σπαραγμό και το χωρισμό της Ελλάδας στα δύο. Στις 18 Αυγούστου 1915 ξέσπασε στη Θεσσαλονίκη το κίνημα της Εθνικής Αμύνης. Ο Βενιζέλος βρίσκονταν ακόμα στην Αθήνα αλλά με την βοήθεια των Γάλλων θα φύγει μαζί με το ναύαρχο Κουντουριώτη και το στρατηγό Δαγκλή θα αποβιβαστούν στη Θεσσαλονίκη. Έτσι θα οριστικοποιηθεί το κράτος της Θεσσαλονίκης και θα επικυρωθεί η ισχύς του, αλλά κυρίως με ξένες λόγχες.
Σε φίλο του που του έκανε υπαινιγμό για την αναρρίχησή του στην εξουσία την περίοδο εκείνη με τα ξένα όπλα, λέγεται ότι ο Βενιζέλος απάντησε: «καλύτερα με τα ξένα όπλα παρά με το ξένο Χρυσίο». Φαίνεται ότι με αυτό ο Βενιζέλος εννοούσε το όργιο της εξαγοράς πολιτευομένων, δημοσιογράφων και αξιωματούχων από το γερμανικό Βαρόνο Σέγκ που πλήρωνε αδρά για να τους κάνει να αλλάζουν πολιτικές πεποιθήσεις, μέσα σε 24 ώρες.
Το χειρότερο από αυτό ήταν ο αποκλεισμός, η καταδίκη του Ελληνικού λαού στην πείνα ο πειθαναγκασμός του να πολεμήσει για ξένα συμφέροντα. Αυτή την ωμή αγγλογαλική επέμβαση την καταδίκασε απερίφραστα ο Βλαδίμηρος Ιλιτς Λένιν. «Πεθαίνουν από την πείνα μια ολόκληρη χώρα, ένα ολόκληρο λαό για να τον αναγκάσουν ν΄ αλλάξει πολιτική».
Ο αμείλικτος αγώνας των ξένων στην Ελλάδα σημαδεύτηκε με ορισμένα βίαια γεγονότα στο εσωτερικό, όπως η εκθρόνιση του Κων/νου και η διαδοχή του από το δευτερότοκο γυιό του Αλέξανδρο, αλλά κυρίως με την είσοδο της Ελλάδας στο πόλεμο και την παράτασή του σ΄ αυτήν πέραν από τη λήξη του διεθνώς. Πραγματικά επακόλουθα της ιμπεριαλιστικής αυτής επέμβασης στην Ελλάδα και της φιλοπόλεμης φιλοδυτικής πολιτικής ήταν αργότερα αποστολή ελληνικού εκστρατευτικού σώματος στην Ουκρανία το 1919 όπως και η τυχοδιωχτική εκστρατεία στη μικρά Ασία που στοίχισε στην χώρα μας 50 χιλιάδες νεκρούς, 70 χιλιάδες τραυματίες και τον ξεριζωμένο ενάμιση εκατομμυρίων Ελλήνων καλά εγκατεστημένων στην γύρω περιοχή της Σμύρνης. Οι αδιάλλακτοι μοναρχικοί οργάνωσαν σε συνέχεια δολοφονική απόπειρα στο Βενιζέλο στις 30 Ιούλη του 1920 στο Παρίσι στο σταθμό της Λυών και ο Βενιζέλος γλύτωσε τη ζωή του μ΄ ένα μόνο ελαφρό τραυματισμό.
Τρεις μήνες αργότερα ο Βενιζέλος ζήτησε και έγιναν εκλογές στις οποίες δεν εκλέχτηκε ούτε ο ίδιος Βουλευτής ούτε κανείς υποψήφιος βουλευτής του κόμματός του στην Κρήτη.
Η αιτία της δεινής εκλογικής ήττας και όχι η αφορμή ήταν ο δεκάχρονος πόλεμος και τα μεγάλα δεινά του. Ο Ελληνικός λαός ψήφισε ειρήνη, αποστράτευση το ίδιο κι ο Ελληνικός στρατός στην Μικρά Ασία. Αλλά οι αντίπαλοι του Βενιζέλου μολονότι κέρδισαν τις εκλογές με την υπόσχεση της ειρήνης συνέχισαν τον πόλεμο και οδήγησαν τη χώρα στη μικρασιάτικη καταστροφή.

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Στην κοινωνική πολιτική όπως αναγνωρίζουν όλοι οι καλοπροαίρετοι ιστορικοί οι υπηρεσίες που πρόσφερε ο Βενιζέλος και το κόμμα των φιλελευθέρων του οποίου ηγείτο, ήταν θετικές. Εκσυγχρόνισαν την κοινωνική νομοθεσία και πάρθηκαν ορισμένα θετικά μέτρα στις τάξεις των εργατών, των αγροτών και των υπαλλήλων.
Πριν από το 1910 δεν υπήρχαν στην Ελλάδα κοινωνικοί νόμοι που να κατοχύρωναν ορισμένα δικαιώματα για τους εργάτες και υπαλλήλους στις περισσότερες αν όχι σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Οι Έλληνες εργάτες και υπάλληλοι βρίσκονταν εκτεθειμένοι περισσότερο κι από τους συναδέλφους τους των γειτονικών βαλκανικών κρατών στην ασύδοτη εκμετάλλευση του κεφαλαίου. Δεν υπήρχαν σύγχρονοι νόμοι για την ίδρυση και λειτουργία των εργατικών σωματείων, για το δικαίωμα της απεργίας, για το 8ωρο, για την προειδοποίηση και την αποζημίωση των απολυόμενων εργατών.
Η κυβέρνηση του Βενιζέλου ήταν η πρώτη που ψήφισε παρόμοια μέτρα. Ήταν όμως υποχρεωμένη να το κάνει γιατί τα εργατικά και πλατύτερα, τα κοινωνικά ζητήματα, όχι μόνο υπήρχαν, αλλά είχαν τεθεί επιτάπητος με οξύτητα και δεν δέχονταν άλλη αναβολή. Έπειτα η λύση που δόθηκε δεν ήταν τόσο φιλεργατική, όσο ήταν φιλοαστική. Και μολονότι, όπως ο ίδιος ο Βενιζέλος τα χαρακτήρισε, εξυπηρετούσαν περισσότερο το κεφάλαιο, παρά τους εργάτες, ωστόσο προσδίναν, με την κατάλληλη προπαγάνδα, την αίγλη ενός σπουδαίου αναμορφωτή στον ηγέτη των φιλελευθέρων και πρωθυπουργό και στο κόμμα του τον τίτλο του πιο προοδευτικού ελληνικού πολιτικού σχηματισμού, πράγμα που μπορούσε να μεταφραστεί σε προσέλκυση μεγάλης εκλογικής πελατείας ανάμεσα στα εργαζόμενα στρώματα του πληθυσμού.
Ο παρεμβατικός ρόλος του Βενιζέλου ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία τον τοποθετεί στο βάρθρο του κοινωνικού συμβιβαστή και των ειρηνοποιών και όχι του επαναστάτη και αναμορφωτή. Οι συντηρητικές αστικές απόψεις του αποτελούσαν το απαρασάλευτο κοινωνικό πιστεύω του. Είναι χαρακτηριστικό απ΄ αυτή την άποψη ότι, ενώ μίλησε με το πιο πάνω πνεύμα για το εργατικό ζήτημα στο Βόλο το 1920, κάπου 11 χρόνια αργότερα πάλι ως πρωθυπουργός της Ελλάδας στη συνεδρίαση στις 4 του Μάρτη 1938, της Γερουσίας, υποστήριξε επίσης συντηρητικές απόψεις, εκθέτοντας την γνώμη του για την ανάγκη ή όχι λειτουργίας κομμάτων, που να αντιπροσωπεύουν τις μεγάλες τάξεις των εργαζομένων.
Συνεπής με την πολιτική του να κατευνάζει κάθε διέγερση, να ανατρέπει στο μέτρο του δυνατού κάθε κοινωνικό κλονισμό, να βάνει φραγμούς στην επαναστατική οργάνωση των εργαζομένων όχι μόνο απαγόρευσε με νόμο κάθε συνδικαλιστική οργάνωση των δημοσίων υπαλλήλων σε ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες και κάθε συσπείρωσή τους με τους εργάτες αλλά και κατοχύρωσε νομοθετικά το αστικό καθεστώς και κήρυξε ουσιαστικά εκτός νομού τη δράση των κομμουνιστών. Η ψήφιση από την κοινοβουλευτικά παντοδύναμη κυβέρνηση Φιλελευθέρων το 1929 του νόμου 4229 περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος (περί ιδιωνύμου αδικήματος) δεν βρίσκεται σε αντίθεση με την όλη πολιτική θεωρία και πράξη του Βενιζέλου όπως επιχειρούν μερικοί να την παρουσιάσουν, αλλά σε πλήρη αρμονία.
Αλλά αν ο Βενιζέλος ήταν κοινωνικά συντηρητικός, στη μακρόχρονη σταδιοδρομία του παρέμεινε πολιτικά φιλελεύθερος, πεπεισμένος κοινοβουλευτικός δημοκράτης και ανυποχώρητα αντιδικτατορικός. Θεωρούσε την κοινοβουλευτική δημοκρατία παρά τις αδυναμίες και ελλείψεις της, το καλύτερο δυνατόν πολίτευμα και έμεινε αμετάπειστος στις προτροπές των φίλων του να επιβάλει δικτατορία. Σε αγόρευσή του στη Γερουσία επανέλαβε την αρνητική απάντηση που είχε δώσει σε φίλους που του είχαν υποδείξει να εγκαθιδρύσει δικτατορία.
Το να γίνει δικτάτορας, είπε, το θεωρούσε αμάρτημα στον τόπο και έγκλημα για τον εαυτό του.
Προικισμένος πολιτικός και ικανός διπλωμάτης ήξερε να μην συγχέει τα δρακόντεια μέτρα εσωτερικής πολιτικής με τις εξωτερικές σχέσεις, τις εσωτερικές αποκλειστικότητες και τους κοινωνικούς αφορισμούς με την εθνική ανάγκη να μην κλείνει τις πόρτες σε καμιά χώρα και αντίθετα να προάγει με όλες τις οικονομικές σχέσεις.
Μετά την αποτυχία του στις εκλογές του 1920 όπου και το κόμμα του συντρίβεται κυριολεκτικά και ο ίδιος προσωπικά δεν εκλέγεται βουλευτής θα αποσυρθεί από την πολιτική και θα φύγει στο εξωτερικό.
Για σύντομο χρονικό διάστημα το 1924 θα αναμειχθεί πάλι ενεργά στην πολιτική ζωή της Ελλάδας οπότε θα εκλεγεί πρόεδρος της Συνταχτικής Εθνοσυνέλευσης και θα αναλάβει πρωθυπουργός. Αλλά θα διαφωνήσει γρήγορα με τους παλιούς πολιτικούς φίλους του, που έχουν ανεξαρτοποιηθεί και ιδρύσει πολλά μικρότερα κόμματα και θα φύγει πάλι στο εξωτερικό ως ιδιώτης. Θα γυρίσει το 1928 και στις εκλογές του Αυγούστου θα εξασφαλίσει μεγάλη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Θα υποσχεθεί προεκλογικά ότι θα κάμει αγνώριστη την Ελλάδα αλλά μέσα στη δίνη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που άρχισε σε λίγο ο Ελληνικός λαός δοκιμάστηκε σκληρά.
Το βιοτικό επίπεδο, ιδίως των λαϊκών μαζών, εργατών, αγροτών κατά πρώτο λόγο θα υποβιβαστούν σημαντικά και νέα φορολογικά βάρη που επιβλήθηκαν. Την περίοδο αυτή της κοινοβουλευτικής παντοδυναμίας του ο Βενιζέλος θα αναπτύξει μεγάλη διπλωματική δραστηριότητα. Θα αναλάβει την πρωτοβουλία της Ελληνοτουρκικής προσέγγισης και θα υπογράψει με τον Κεμάλ Ατατούρκ στην Άγκυρα το Σύμφωνο Φιλίας Ελλάδας και Τουρκίας. Ήταν μια πράξη θετική και τολμηρή που φανέρωνε ικανότητα πολιτικού ρεαλισμού. Το ίδιο όμως δεν μπορεί να πει κανείς για το σύνολο της εξωτερικής του πολιτικής. Το αντίθετο μάλιστα και για δυο σοβαρούς ρόλους. Πρώτο γιατί βιάστηκε και υπόγραψε σύμφωνο φιλίας με τη φασιστική Ιταλία του Μουσολίνι. Και δεύτερο γιατί και σαν πρωθυπουργός και αργότερα σαν αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα κάνει το παν για να αποδυναμώσει το Βαλκανικό Σύμφωνο. Αυτός που το 1910-11 είχε πρωτοστατήσει στην πραγμάτωση της Βαλκανικής συνεργασίας και μάλιστα με μορφή συμμαχίας, φοβήθηκε μετά ένα σταθερό σύμφωνο ισχυρής ενότητας των βαλκανικών χωρών για την από κοινού απόκρουση των δεινών τους απειλούσαν. Κι οι κίνδυνοι αυτοί προέρχονταν, όπως απόδειξε η ζωή μόνο από τα φασιστικά κράτη. Και όμως ο Βενιζέλος επέμεινε όσο κανείς άλλος Έλληνας πολιτικός να μην έχει ισχύ το Βαλκανικό Σύμφωνο απέναντι στην απειλή από τη φασιστική Ιταλία. Αλλά ούτε στην εσωτερική του πολιτική ευτύχησε ο Βενιζέλος περισσότερο. Γι΄ αυτό στην τετραετία 28-32 θα εξασθενίσει πολύ η κοινοβουλευτική δύναμη του κόμματος των φιλελευθέρων και στις εκλογές του Μαρτίου 1933 θα καταψηφιστεί. Οι στρατιωτικοί φίλοι του με επικεφαλής το στρατηγό Πλαστήρα θα αντιδράσουν με στρατιωτικό κίνημα το οποίο απέτυχε. Σε λίγους μήνες, στις 6 του Ιούνη 1933, στη λεωφόρο Κηφισίας θα γίνει η 8η στη σειρά αλλά η πιο σοβαρή και τελευταία απόπειρα της ζωής του. Τα αλεξίσφαιρα τζάμια του αυτοκινήτου θα σώσουν για άλλη μια φορά το Βενιζέλο. Ψυχή και εγκέφαλος της δολοφονικής απόπειρας ήταν ο διευθυντής της Αστυνομίας και κορυφαία στελέχη του κυβερνητικού λαϊκού κόμματος.
Η παράταξη των παλαιο-δημοκρατικών με την καθοδήγηση Βενιζέλου – Πλαστήρα θα απαντήσει στις επιθέσεις των φιλομοναρχικών με νέο στρατιωτικό κίνημα την 1η του Μάρτη του 1935.
Και το κίνημα αυτό είχε αποτυχία με αποτέλεσμα να επιταχυνθεί η διαδικασία κατάλυσης της δημοκρατίας. Οι ξένοι ιμπεριαλιστικοί κύκλοι και η εσωτερική αντίδραση που μεθόδευσαν από χρόνια τη μοναρχική παλινόρθωση βρήκαν την ευκαιρία για να χτυπήσουν τις δημοκρατικές κατακτήσεις του ελληνικού λαού, και μεθόδευσαν ψήφισμα να επιστρέψει ο Βασιλιάς Γεώργιος ο Β΄. Σε λίγους μήνες ο Βενιζέλος θα γράψει την τελευταία πράξη της ζωής του. Τον οριστικό συμβιβασμό του με την Ελληνική δυναστεία με το περίφημο εκείνο γράμμα που έστειλε από το Παρίσι στο φίλο του Ρούσο που κατέληγε με το… «Από μέσα από την καρδιά μου αναφωνώ. Ζήτω ο Βασιλεύς! Ο Βενιζέλος πέθανε στο Παρίσι στις 18 του Μάρτη του 1936.
Μερικές δεκαετίες μετά, φιλελεύθεροι και μοναρχικοί θα αναγνωρίσουν ομόφωνα ότι ο Βενιζέλος υπήρξε μεγάλος εθνικός ηγέτης. Στην πραγματικότητα όμως ήταν μεγάλος, και προικισμένος πολιτικός ηγέτης της αστικής τάξης της Ελλάδας.

Βιβλιογραφία: Η Ελλάς του 1912-20 Στέφανου Ι. Στεφάνου.
Ο Βενιζέλος όπως τον έζησα Κ. Τσάτσου, Γ. Μαύρου, Ευ. Αβέρωφ.
Ο Βενιζέλος σήμερα Μ. Μπίστη, Ελευθέριος Βενιζέλος, Δημ. Πουρναρά.

Ο περιβόητος «λιμός» της Ουκρανίας

Ο περιβόητος «λιμός» της Ουκρανίας

Από τη νίκη ακόμα της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης άρχισαν οι εγκληματικές πράξεις των καπιταλιστών και των ντόπιων οργάνων τους, εναντίο του νέου σοβιετικού κράτους. Άρχισαν με την ξένη επέμβαση του 1917-1923, κορυφώνονται με τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεχίζονται με την Κορέα και το Βιετνάμ και καταλήγουν στη διάβρωση της πολιτικής και στρατιωτικής δομής της Σοβιετικής ένωσης τα τελευταία μεταπολεμικά χρόνια (από την εποχή του Χρουστσώφ, ως τον Γκορπαρτσόφ και το Γέλτσιν).

Η οργανωμένη αντικαθεστωτική συνωμοσία παρέμεινε ενεργός όλα αυτά τα χρόνια, ίσως, επειδή δεν είχαν εφαρμόσει από την αρχή κάποια «σκληρότερα μέτρα» εναντίο στην οργανωμένη επίθεση των καπιταλιστικών κρατών και των ντόπιων συνεργατών τους, αφού ένα καινούριο σοσιαλιστικό καθεστώς δεν είναι δυνατόν αλλά και εύκολο να επιβιώσει μέσα σ΄ ένα κόσμο οργανωμένων εχθρικών κρατών.

Πολλές επαναστάσεις, πολιτικού, κοινωνικού ή απελευθερωτικού χαρακτήρα από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας δεν πέτυχαν πάντα τους σκοπούς των γιατί δεν θεμελιώθηκαν σωστά. Στις αρχές του 1945 κάνει την εμφάνισή της στο ναζιστικό τύπο της Γερμανίας, αλλά και στον αμερικάνικο, μια νέα αντισοβιετική (και ιδιαίτερα αντισταλινική) εκστρατεία, γνωστή με τον στομφώδη τίτλο «το ουκρανικό ολοκαύτωμα».
Στις γερμανικές εφημερίδες πρώτο εμφανίζεται ένα κείμενο ανωνύμου αρθογράφου όπου αναφέρεται ότι «… ο λιμός έπληξε την Ουκρανία κατά το παρελθόν έτος, εξ αιτίας της αντιαγροτικής πολιτικής του Στάλιν, οδήγησε στο θάνατο χιλιάδες αγρότες, που δεν συμφωνούσαν με το αιμοσταγές μπολσεβίκικο καθεστώς…. Το έγκλημα αυτό του Στάλιν αποτελεί έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, για το οποίο δεν είναι δυνατόν να αδιαφορεί η πολιτισμένη ανθρωπότητα και ιδίως διότι η Ουκρανία αποτελεί ζωτικό χώρο για ολόκληρη την Ευρώπη….».

Το άρθρο αυτό γίνεται σύνθημα αντισοβιετικής εκστρατείας, για τον αντιδραστικό τύπο της Ευρώπης και της Αμερικής.

Η κατηγορία περί «γενοκτονίας» επαναλαμβάνεται κυρίως από Αμερικανούς και Άγγλους αρθογράφους, που προσθέτουν στα άρθρα τους και «προσωπικές μαρτυρίες» χωρίς να έχουν ποτέ επισκεφθεί τη Σοβιετική Ένωση. Χαρακτηριστική υπήρξε μια ανταπόκριση ενός δημοσιογράφου της αμερικανικής εφημερίδας Tbe Nativon που περιέγραφε με φρίκη λεπτομέρειες «…τα σκελετωμένα παιδιά, που έψαχναν να βρουν κάτι στα σκουπίδια, στην Ουκρανική πόλη του Χάρκοβου….».

Και όμως, όπως ανακοίνωσαν επίσημα οι σοβιετικές αρχές (και επιβεβαίωσαν έγκυροι δημοσιογράφοι και πολιτικοί της Δύσης), …ουδέποτε υπήρξε λιμός στην Ουκρανία, μετά το πέρας του Εμφυλίου πολέμου, και ουδέποτε έγινε κατάσχεση της αγροτικής παραγωγής, η οποία, μάλιστα, το έτος 1934 υπήρξε μεγαλύτερη από κάθε άλλη χρονιά…».
Όπως αποδείχτηκε αργότερα, αυτή η σχεδόν παγκόσμια αντισοβιετική εκστρατεία οφείλονταν σε προσωπική εκστρατεία πρωτοβουλία του Χίτλερ, που το καλοκαίρι του 1934, είχε φέρει σε προσωπική επαφή τον πολυεκατομμυριούχο Αμερικανό εκδότη Χέρφτ (1888-1955) με Γερμανούς συναδέλφους του για την έκδοση, και την επέκτασή της σε παγκόσμια κλίμακα, αυτής της εκστρατείας.

Για το περίφημο αυτό «Ουκρανικό ολοκαύτωμα» η αντισοβιετική προπαγάνδα δεν περιορίστηκε μόνο στον τύπο. Από το καλοκαίρι του 1934 ως το τέλος του 1936 κυκλοφόρησαν πάνω από 300 βιβλία (τα περισσότερα γερμανικά και αμερικανικά) στα οποία με ψεύτικα στοιχεία, ως και χαλκευμένες στατιστικές ανέβαζαν τον αριθμό των νεκρών από το λιμό και εκτελεσθέντων ως αντικαθεστωτικών Ουκρανών σε 15 εκατομμύρια (!) δηλαδή το 25% του όλου πληθυσμού της Ουκρανίας κατά την εποχή αυτή.

Όπως αποδείχτηκε αργότερα, όλες σχεδόν οι μακάβριες φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν σ΄ αυτά τα βιβλία ήταν παρμένες από διάφορα έντυπα της εποχής του λιμού του 1922 και από σφαγές Ουκρανών από τους Γερμανούς και τους άλλους Ευρωπαίους κατά την εισβολή τους στην Ουκρανία και την Κριμαία κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, όταν τα ξένα στρατεύματα προχωρούσαν σε βάθος στα ρωσικά εδάφη για να βοηθήσουν τις συμμορίες του Βραγκελ και του Κολτσάκ που μαζί με τους άλλους επεμβασίες αποσκοπούσαν στην κατάπνιξη του σοβιετικού καθεστώτος από τα πρώτα χρόνια της επιβολής του. Τελικά όλη αυτή η αντισοβιετική εκστρατεία είχε κάποιο αντίκτυπο στις απληροφόρητες μάζες, κυρίως στην Γερμανία και στις ΗΠΑ, ως και σε μια μερίδα Ρώσων εξηγκρέδων που ζούσαν σε χώρες του εξωτερικού, και νοσταλγούσαν την ανασύσταση του παλαιού τσαρικού καθεστώτος.

Και μετά την ελεεινή αυτή εκστρατεία εντάθηκαν τα άμεσα, ή έμμεσα κρούσματα εχθρικών ενεργειών εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης και του κομμουνισμού γενικότερα.

Παρ΄ όλα αυτά η οικονομία της Σοβιετικής Ένωσης σημείωνε σημαντικές προόδους και το βιοτικό επίπεδο του λαού βελτιώνονταν αισθητά.

Την ίδια εποχή και συγκεκριμένα στις 16 του Μάη του 1935, στο πλαίσιο των έργων οικοδόμησης, που με επιμονή υποστήριξε ο Στάλιν, εγκαινιάζεται το περίφημο μετρό της Μόσχας, που θεωρήθηκε ως ο τελειότερος και καλύτερος αστικός σιδηρόδρομος στον κόσμο, γεγονός που ανησύχησε και τους Άγγλους και τους Γερμανούς οι οποίοι δεν ανέμεναν τέτοια πρόοδο στη σοβιετική τεχνολογία.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι μόλις δυο μέρες αργότερα «… η αγγλική κυβέρνηση επέτρεψε στη Γερμανία, κατά παράβαση της Συνθήκης των Βερσαλλιών, τον επανεξοπλισμό της…», με το αιτιολογικό ότι είναι δίκαιο να φροντίζει για την άμυνά της, προς αντιμετώπιση ενός «εξ΄ Ανατολών» κινδύνου και για την εξασφάλιση της ειρήνης στη Βαλτική θάλασσα.

Λευτέρης Ηλιάκης

ΥΓ* Δημοσιεύεται σήμερα στην εφημερίδα "ΑΛΗΘΕΙΑ" (βδομαδιάτικη εφημερίδα του λαού) και εφημερίδα της ΝΕ Χανίων του ΚΚΕ, με την άδεια του συντρόφου συγγραφέα.

Ιωσήφ Βισσαρίονοβιτς (Στάλιν) Του Λευτέρη Ηλιάκη

Ιωσήφ Βισσαρίονοβιτς (Στάλιν) Του Λευτέρη Ηλιάκη

Ο Ιωσήφ Βισσαρίονοβιτς, γνωστός με το επαναστατικό ψευδώνυμο Στάλιν, που στα ρωσικά σημαίνει Ατσαλένιος, γεννήθηκε το 1897 στον Καύκασο, στη μικρή πόλη Γκόριτης Γεωργίας, στα Βόρεια της Τιφλίδας. Οι γονείς του ήταν φτωχοί αγρότες, απόγονοι δουλοπάροικων, αλλά όχι αγράμματοι, και άξεστοι, (όπως αναφέρουν σκόπιμα αρκετοί βιογράφοι του).

Τα πρώτα γράμματα τα διδάχτηκε από την μητέρα του, η οποία τον προόριζε για ιερέα. Γι΄ αυτό και σε συνέχεια, φοίτησε στο ιεροδιδασκαλείο της Τιφλίδας, εγκατέλειψε όμως τις σπουδές του μετά από τη μύησή του στις επαναστατικές ιδέες του τότε παράνομου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος.

Η σταδιοδρομία του ως επαγγελματία επαναστάτη, αρχίζει το 1899, με την ενεργό συμμετοχή του σε αντικαθεστωτικές ενέργειες, οπότε απεπέμθη από το Ιερατικό Σεμινάριο, όπου φοιτούσε.

Επί δυο χρόνια σχεδόν ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη μελέτη επαναστατικών και ιστορικών κειμένων, για να αποκτήσει τις πολιτικές γνώσεις που πίστευε ότι του ήταν απαραίτητες.

Κατά τις μαρτυρίες πολλών συντρόφων του, της εποχής εκείνης, ο Στάλιν εθεωρείτο μεταξύ των πιο μορφωμένων νέων επαναστατών, σε αντίθεση με όσα του καταλόγιζε ο Τρότσκι που τον θεωρούσε «…άξεστο, πεισματάρη, περιορισμένων πνευματικών ικανοτήτων και χωρίς δημιουργική φαντασία…». Εκτός από τα Γεωργιανά, τη μητρική του γλώσσα γνώριζε άπταιστα τα ρωσικά και τα αρμένικα. Από το 1897 ως το 1901 εργάστηκε ως καθοδηγητής παράνομων εργατικών πυρήνων, μεταξύ των εργατών της Τιφλίδας και, σε συνέχεια, των εργατών της τότε αναπτυσσόμενης Βιομηχανίας πετρελαίου του Βατούμ στις Γεωργιανές ακτές του Εύξεινου, και στο Μπακού, στο σημερινό Αζερμπαϊτζάν, στις ακτές της Κασπίας.

Το 1901 συλαμβάνεται από την Ωχράνα (τη μυστική Αστυνομία του Τσάρου) κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στο Μπακού, και φυλακίζεται για δυο περίπου χρόνια. Όμως μετά την αποφυλάκισή του εκτοπίζεται αμέσως στην Ανατολική Σιβηρία, από όπου όμως γρήγορα δραπετεύει και συνεχίζει ξανά την παράνομη πολιτική δραστηριότητά του στην περιοχή του Καυκάσου.

Με τη διάσπαση του σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος το 1903, σε δυο παρατάξεις προσχώρησε με τους συντρόφους του στους μπολσεβίκους (πλειοψηφούντες) των οποίων ηγείτο ο Λένιν. Από το 1905 ως το 1908 διευθύνει, μαζί με τον Ορτζονίκιζε και τον Βοροσίλως τον αγώνα χιλιάδων εργατών στα διυλιστήρια του Μπακού, ενώ το Μάρτη του 1908 ξανασυλαμβάνεται και καταδικάζεται σε εξορία, αλλά δραπετεύει μετά από οχτώ μήνες και επιστρέφει στο Μπακού, όπου αναδιοργανώνει την κομματική ομάδα της περιοχής και επανεκδίδει την τοπική κομματική εφημερίδα, που η κυκλοφορία της είχε διακοπεί. Την περίοδο αυτή ο Στάλιν κάνει τις πρώτες πολιτικές δηλώσεις του σχετικά με την στρατηγική και πολιτική του κόμματος. Συγκεκριμένα δηλώνει ότι «…για την επιτυχία του αγώνα μας απαραίτητη είναι η διατήρηση του παράνομου μηχανισμού του κόμματος… Ακόμα είναι αναγκαία η συνεργασία μας με τα άλλα, εκτός Ρωσίας, επαναστατικά κόμματα, απαιτείται μεγάλη επιλογή μεθόδων δράσης που εφαρμόζονται στο εξωτερικό… άλλες είναι οι συνθήκες που επικρατούν στη Γερμανία ή στη Γαλλία, και άλλες στη Ρωσία….».

Αυτές οι δηλώσεις του Στάλιν αποτέλεσαν και μια από τις διαφωνίες του με τον Τρότσκι, που υποστήριζε την λεγόμενη «γερμανική τακτική», σύμφωνα με την οποία «… η επανάσταση πρέπει να αρχίσει πρώτα στις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες…».

Κατά τη διάρκεια μιας απεργίας ο Στάλιν συλλαμβάνεται πάλι, εκτοπίζεται στη Σιβηρία, αλλά δραπετεύει και πάλι το Φλεβάρη του 1912. αναλαμβάνει τότε σε μια μικρή περίοδο νομιμότητας τη θέση του αρχισυντάκτη της εφημερίδας Πράβδα, που στα ρωσικά σημαίνει Αλήθεια, επίσημο όργανο της μπολσεβίκικης παράταξης του κόμματος. Τον Απρίλη του 1912 εκλέγεται αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και λίγο αργότερα μέλος του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος. Την ίδια εποχή, προς τα τέλη του Απρίλη συλλαμβάνεται πάλι εκτοπίζεται στη δυτική Σιβηρία και δραπετεύει με την έκρηξη της επανάστασης του Μάρτη (1917) και επέστρεψε στην Ευρωπαϊκή Ρωσία.

Στις 19-25 Απρίλη ο Λένιν δέχεται επίθεση από τους συντηρητικούς της μπολσεβίκικης παράταξης γιατί υποστήριζε μια σκληρότερη πολιτική κατά της προσωρινής κυβέρνησης του Κερένσκυ. Ο Στάλιν όμως ανέλαβε την υπεράσπιση του Λένιν με έμφαση κι όπως αποδείχτηκε είχε δίκιο.

Από τον Ιούλιο του 1917 ο Στάλιν αναλαμβάνει τη θέση του Γραμματέα της ΚΕ της Μπολσεβίκικης παράταξης, όταν ο Λένιν έπεσε στην παρανομία κατά την περίοδο της σκληρής τρομοκρατίας από την κυβέρνηση Κερένσκυ.

Λίγο αργότερα οργανώνει μαζί με τον Σβερντλώφ το 6ο συνέδριο της παράταξης όπου από τη μια μεριά προετοιμάστηκε η εξέγερση του Οκτώβρη κι από την άλλη εγκρίθηκε επίσημα η μετανομασία της παράταξης σε Κομμουνιστικό Κόμμα που πραγματοποιήθηκε το Μάρτη του 1918. το συνέδριο αυτό αποτέλεσε σταθμό για την πολιτική ζωή του Στάλιν, ο οποίος υποστήριξε θερμά τις θέσεις του Λένιν, με το σύνθημα: «Όλη η εξουσία στα νέα Σοβιέτ…!».

Οι θέσεις αυτές εγκρίθηκαν από τους αντιπροσώπους των επαναστατικών πυρήνων παρά τις έντονες αντιδράσεις του Κάμενεφ, Ρύκωφ και άλλων περιφερειακών, μαζί με τον ακροαριστερό Τρότσκι ότι «ο σοσιαλισμός πρέπει να ξεκινήσει από τις βιομηχανοποιημένες χώρες. Λίγες μέρες αργότερα ο Κερένσκυ (με υπόδειξη και των Άγγλων συμβούλων τους προβαίνει σε μια σειρά κατασταλτικά μέτρα και διατάσσει τη σύλληψη και την προσαγωγή σε δίκη, του Λένιν, την επαναφορά του στρατιωτικού νόμου και τις θανατικές ποινές και την διάλυση των εκτελεστικών επιτροπών των Σοβιέτ.

Με τη δημοσίευση του εντάλματος ο Λένιν αποφασίζει να παραδοθεί για να λάμψει η αλήθεια στη δίκη…. Ο Στάλιν όμως τον πείθει και τον φυγαδεύει σ΄ ένα χωριό κοντά στα Φιλανδικά σύνορα, μαζί με τον Ζηνόβιεφ.

Η σθεναρή υποστήριξη των απόψεων του Λένιν, εκ μέρους του Στάλιν, εναντίο των θέσεων των περιφερειακών και των ακροαριστερών, έσωσε, ουσιαστικά την επερχόμενη Οχτωβριανή Επανάσταση, ενώ αποτελεί, ταυτόχρονα μια πρώτη «σύγκρουση» μεταξύ Στάλιν και των μετέπειτα «αντισταλινικών» της περιόδου 1930-1938 (Τρότσκι, Ζηνοβιέφ, Κάμενεφηλιπς). Οι οποίοι αν επικρατούσαν από την αρχή το Σοβιετικό κράτος θα είχε διαλυθεί ήδη από το 1924.